null Beeld

ColumnJamal Ouariachi

Zo leveren interviews meer op dan persoonlijkheidsporno

Jamal Ouariachi

In de jaren voor ik mijn eerste roman publiceerde verslond ik, bij wijze van zelfopleiding, alles wat ik maar kon vinden over de techniek van het schrijven. Ik bestudeerde dagboeken en brieven van gevestigde schrijvers waarin zij hun dagelijkse beslommeringen blootgaven, hun technische overwegingen, hun worstelingen. Ik las interviews, (auto)biografieën: er bleek een mer à boire aan ‘lesmateriaal’ te bestaan.

Ergens kwam ik een advies tegen van de Amerikaanse auteur Chuck Palahniuk over het vormgeven van geloofwaardige personages. Hij raadde aan, ter inspiratie, om op informele wijze mensen te ondervragen over dat waar ze het meest vanaf weten − doorgaans hun werk: ‘You’ll notice that people always look wonderful – open and animated – when they speak with the authority of their profession’.

Ook buiten de schrijverij bleek dat een goed advies. Probeer het maar eens: zelfs mensen die hun werk niet heel boeiend vinden, kunnen er toch gedreven over vertellen, zolang je de juiste vragen stelt. ‘Wat doe je voor werk?’ is een clichévraag, ‘Hoe doe je wat je doet?’ opent de sluizen van iemands geestdrift.

Het einde van 2021 bracht ons weer vele ‘diepte-interviews’. In NRC vertelde schrijver Tobi Lakmaker over een literair avondje, waar hij en twee collega’s werden geïnterviewd: ‘Het viel me op dat Tommy Wieringa en Auke Hulst vragen over hun werk kregen en ik over mijn lichaam, welke operaties ik al dan niet gehad had en of ik hormonen zou gaan slikken’. De rest van het NRC-interview ging over… Lakmakers lichaam, over genderidentiteit, transitie enzovoort. Nergens over het hoe van zijn schrijverschap.

O, ik zie dat dit je emotioneert?

Onder de noemer Wintergasten zond de VPRO vier lange interviews uit met fantastische gasten: historicus Yuval Noah Harari, performancekunstenaar Marina Abramovic, schrijver Colson Whitehead en beeldend kunstenaar Grayson Perry. Aan henzelf lag het niet, maar over hun werk ging het nauwelijks in die gesprekken. Emotie!, dat moesten we hebben. Wie zijn je ouders? Wat heb je allemaal erváááren in je leven? O, en ik zie dat dit je emotioneert? (Tranen!)

Hoe mensen iets maken, de zorg die ze eraan besteden, het waarom van bepaalde details, de vaardigheden die je nodig hebt: dát is wat mensen uniek maakt, niet de toevalligheden van hun biografie. Niemand kiest zijn ouders, niemand kiest zijn trauma’s, niemand kiest het land, de stad, de buurt waarin hij opgroeit − toch zijn nogal wat interviewers precies door zulke zaken geobsedeerd. Dan krijg je dus persoonlijkheidsporno. Het is net alsof je iemand intiem hebt leren kennen, maar na afloop zit je leeg en onverzadigd voor je tv.

Vraag je een kunstenaar naar zijn of haar maakproces, dan leer je diegene pas werkelijk kennen – de persoonlijkheid krijg je er als bijvangst bij. Zo moeilijk is het niet.

Jamal Ouariachi is schrijver. Behalve­­ romans en verhalen schrijft hij onder meer recensies en columns. Lees hier eerdere columns van Ouariachi terug.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden