Opinie Duurzaamheid

Zo goed doet onze economie het niet: we verpesten het voor later en voor anderen

Het huidige niveau van welvaart is onhoudbaar, aldus Lammert van Raan, Tweede Kamerlid namens de Partij voor de Dieren.

Wat zijn ze in hun tijd bejubeld en vereerd. Lance Amstrong, zevenvoudig Tourwinnaar, Ben Johnson, wereldrecordhouder 100 meter sprint. Bejubeld en vereerd op het moment dat ze hun successen vierden. Met felicitaties en roem overladen. Helden. Een gevoel van trots.

Hetzelfde gevoel van trots hoor je in de stem van Mark Rutte als hij spreekt over de plek die de Nederlandse economie inneemt op de wereldranglijst. Hetzelfde gevoel van trots sprak uit de woorden van VNO-NCW bij de bekendmaking van de prestigieuze ranglijst van het World Economic Forum waar Nederland de best presterende economie van Europa is. “Dit mogen we vieren met elkaar”, laat de werkgeversbelangenclub weten.

Het gaat over de World Economic Forum Competitive Index, die landen rangschikt op basis van 103 indicatoren verdeeld over twaalf categorieën (zoals de stabiliteit van instituten en de flexibliteit van de arbeidsmarkt).

Zeer verontrustend

Het rapport erkent dat de klimaatverandering reëel is en grote impact zal hebben op ‘iedereen beneden de 60’. Het deinst niet terug te vermelden dat drie van de tien ecologische grenzen al overschreden zijn. Maar tegelijkertijd zijn hoofdstukken met titels als ‘Are there environmental limits to growth?’ zeer verontrustend wanneer die vraag onbeantwoord blijft. Het is zeer verontrustend wanneer de sussende term ‘klimaatverandering’ wordt gehanteerd en het nergens gaat over de klimaatcrisis of de biodiversiteitscrisis, nergens wordt gerept over de zesde uitstervingsgolf. Nergens worden vraagtekens geplaatst bij de houdbaarheid van de groeicijfers. Het rapport leest als de man die wil vliegen, van de honderdste verdieping afspringt, en bij de tiende verdieping concludeert dat het best aardig gaat met dat vliegen.

Om een veel reëler beeld van een economie te hebben is het veel eerlijker om ook de invloed mee te nemen die de huidige manier van leven heeft op toekomstige generaties, of op de welvaart van mensen die ergens anders wonen.

Een uitstekende indicator is bijvoorbeeld ‘World Overshoot Day’, de dag dat de wereld de hernieuwbare grondstoffen voor dat jaar heeft verbruikt. Lag die datum ooit nog in december, in 2018 viel deze datum op 1 augustus. En voor Nederland zelfs op 4 mei. Als de hele wereld zou leven als Nederland, dan zijn er 2,9 wereldbollen nodig. Het WEF Competitive Index-rapport rept met geen woord over dit soort grootheden en wiegt ons gevaarlijk in slaap: we zijn het braafste jongetje van de klas!

Brede Welvaartsbegrip

Veel beter is het Brede Welvaartsbegrip dat de Tweede Kamer heeft omarmd. Dat laat niet alleen de welvaart van het hier en nu zien, maar geeft ook aan hoe die welvaart voor volgende generaties in stand kan blijven, of juist in gevaar is, en ook hoe onze welvaart in Nederland negatieve gevolgen heeft in andere landen.

De Brede Welvaartsmonitor geeft een veel eerlijker beeld en laat haarscherp zien dat het huidige niveau van welvaart onhoudbaar is. Het laat zien dat we het huidige systeem slechts in stand kunnen houden door in te teren op de welvaart en leefomgeving van toekomstige generaties en door de welvaart in andere landen te bedreigen.

De stikstofcrisis is slechts een voorbode van wat ons te wachten staat. De gevolgen van de wereldwijde temperatuurstijging en de biodiversiteitscrisis zullen tot een aaneenschakeling van mokerslagen voor de wereldeconomie leiden, waarbij onze voedselproductie een van de kwetsbaarste sectoren zal blijken.

Juichen om de huidige hier en nu-economie, zonder door te hebben dat de hoge plaats ten koste gaat van de brede welvaart van later en van andere landen, is hetzelfde als de doping gebruikende topsporter toejuichen om zijn prestaties. Het kan, maar je slaat wel een modderfiguur. 

Lees ook

Tem de geldmacht, dan tem je de groeidwang onder boeren

Dat boeren hun bedrijf uitbreiden, is met enige drang van de banken en die worden weer opgejaagd door de aandeelhouders, schrijft Willem Hoogendijk van Stichting Aarde.

Ook de aarde heeft rechten, vindt de Latijns-Amerikaanse filosoof

Hoeveel Zuid-Amerikaanse filosofen kent u? Waarschijnlijk weinig. Dat is een gemiste kans, vindt de Nederlandse kenner Wil Heeffer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden