Vlaggen hangen halfstok op het Binnenhof.

Lezersoproep

Zo beleven Trouw-lezers 4 en 5 mei thuis

Vlaggen hangen halfstok op het Binnenhof. Beeld ANP

4 en 5 mei beleven we dit jaar thuis. Zonder gezamenlijke herdenking bij het plaatselijke monument, zonder bomvolle Dam op televisie en zonder drukbezochte Bevrijdingsfestivals door het hele land. Hoe herdenkt u de doden, en hoe viert u de vrijheid dit jaar, vroegen we aan onze lezers. U stuurde gedichten, foto's en video's. Hieronder een selectie uit de reacties. 

Onder de vlag hangt, een beetje aangekleed, de bevrijdingsrok van mijn moeder. Zij heeft hem, net als vele anderen, gemaakt na een idee van Adriënne Boissevain van Lennep in 1948.

We hebben een certificaat waarop te lezen is dat rok is ingeschreven in het landelijke rokkenregister onder nummer 1345 en hij staat symbool voor de wederopbouw van Nederland.

Beeld Ineke de Jong - Eijsberg

Er zijn ongeveer 4000 rokken die geregistreerd zijn. Alleen zelfgemaakte rokken kwamen in aanmerking voor registratie. Op één van de oranje vlakken staat een stempel met de opdruk: Nationale feestrok 1948

Ineke de Jong-Eijsberg, Velp (gld)

Tijd om op te staan

En het was avond geweest
En het was nacht geweest
De aarde had stilgestaan
En vervolgde haar baan
En de morgen brak aan
Van vrij en bestaan
Het was avond geweest
Het was nacht geweest
Nacht nog het meest
Maar nu was het feest
Tijd om op te staan
Voor vrijheid bestaan

Martine den BoerSchiedam

Trouw toen en nu

Dankbaar en ontroerd dat mijn krant al 75 jaar in vrijheid kan worden gelezen!

Laura SpierdijkGroningen

Beeld Laura Spierdijk

Zo wil ik vrijheid vieren

De vrijheid vieren, in vrijheid leven.
Gisteren, vandaag en morgen.
Elke dag beseffen dat het een geschenk is.
Mensen voor vrijheid hun leven hebben gegeven.
Mensen, kinderen nog steeds hun leven wagen om in vrijheid te kunnen leven.
De stilte van 4 mei, kracht van verbondenheid.
Het feest op 5 mei om vrijheid te kunnen en mogen vieren.

In vrijheid leven,
is leven zonder beven,
te zijn wie je bent.

Zo wil ik vrijheid vieren.

Ed van der Schoor, Wateringen

Op de tablet

Door de Coronacrisis zitten we al meer dan zeven weken vast in Nieuw-Zeeland en hebben we Dodenherdenking in de caravan van onze dochter op de tablet gevolgd.

Door het tijdsverschil pas op Bevrijdingsdag. Heel bijzonder allemaal en indrukwekkend. Fijn dat we het zo tóch konden meemaken.

Ria Walstra-Rozemuller en Hein van der Flier

Herdenken met de buren

Wij hebben vanavond in onze straat de doden herdacht samen met de buren, die op gepaste om ons heen stonden.

Op de foto Cor Slagt, bassist van muziekvereniging KNA, in ons dorp. Op de voorgrond een mooie kaars en een mooi boeket dat wij anders bij het monument leggen.

Tineke Brouwer, Koudekerk aan den Rijn

Beeld Tineke Brouwer

Taptoe in de tuin

De 32-jarige Erwin Landman speelt om twee minuten voor acht de taptoe vanuit huis in Reitdiep, Groningen. “We herdenken met muziek, in verbondenheid met de buurt.”

Lantaarnpaal

De lantaarnpaal stond er nog. Vandaag, 4 mei, ben ik teruggegaan naar de plek waar mijn opa Carl Hulscher ruim 75 jaar geleden Ada Kruimink en Dirk Neijssel fotografeerde tijdens het illegaal aanplakken van een Waarheid-bulletin. 

De foto werd vandaag afgedrukt in het boek ‘De Tweede Wereldoorlog in Honderd Foto’s’ en daarom wilde ik hem weer op de lantaarnpaal bevestigen. Geheel legaal, dit keer, op 4 mei 2020.

Reinjan Mulder

De lantaarnpaal met de foto.Beeld Reinjan Mulder

Strompelstenen

In mijn huis woonde in de oorlog een joods gezin. Toen het onveilig werd voor joodse mensen hebben ze hun kinderen naar een onderduik adres gebracht. Toen de ouders later zelf onderweg waren naar het onderduikadres zijn ze dood geschoten.

Voor mijn huis liggen nu 2 strompelstenen (stolpersteine) waar ik op 4 mei bloemen neerleg om te herdenken.

An Woldhuis, Stadskanaal

Beeld An Woldhuis

Door De Jong

Natuurlijk kun je doden die je niet gekend hebt wel herdenken en niet alleen op 4 mei. Ik ben bij veel mensen over de vloer geweest, die weinig boeken in huis hebben maar wel deze rij van 14 banden: Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog van dr. L. de Jong. Ik vroeg weleens of ze dat allemaal gelezen hadden en kreeg dan meestal een glimlach terug: nee, hier en daar een stukje. Natuurlijk is dat ook al ‘de doden herdenken’: dat je die boeken je leven lang in de kast hebt staan. Zelf ben ik met pensioen en sinds een paar jaar bezig om de hele ‘wereldreis’ door De Jong te maken. Tot halverwege deel 8 gevorderd moet ik zeggen het is een ‘karwei’, maar wat mij betreft een prima passende manier om de doden te gedenken: met de feiten op een (heel lang) rijtje, zo pijnlijk en schokkend als ze zijn.

Guus Koelman, Rotterdam

Ik vier vrijheid, jij toch ook?

Ik weet nog toen de bommen vielen
Ik weet nog de pijn van het land
Ik weet nog de bezetting en onderdrukking
Ik weet nog dat we niet meer vrij waren

Ik weet nu hoe belangrijk vrijheid is
Ik weet nu dat we vrijheid moeten vieren
Ik weet nu dat vrijheid niet vanzelfsprekend is
Ik weet nu dat we mogen zijn wie we zijn

Ik vier 75 jaar vrijheid, jij toch ook?

Wilkor-Jan Top ( 15 jaar)

Oorkonde van generaal Eisenhower

Op 4 mei denk ik aan de mensen die gedood zijn tijdens de oorlog en veelal ook nog in een ander land dan waar ze woonden. Maar hoofdzakelijk denk ik aan mijn vader, Antonius Arnoldus Wels. Hij voer als schipper op een schip en tijdens de oorlog ruilde hij met boeren zakken kolen voor eten van het land. Hij kon geen duif zien of hij vertelde dat hij die in de oorlog had gegeten en dat die best lekker smaakten.

Hij ritselde veel om te overleven en heeft daarbij ook weleens een pistool tegen zijn hoofd gehad van een Duitser, omdat hij een codewoord niet wist van de omgeving waar hij op dat moment met zijn schip lag.

Hij heeft veel meegemaakt tijdens de oorlog, maar sprak daar nagenoeg nooit over. Hij heeft wel verteld dat hij op de rivier de Waal in de omgeving van Druten Canadese soldaten met een roeiboot heeft overgeroeid. Daarvan kan ik op internet niets vinden, maar als je na de oorlog in opdracht van de president van Amerika een oorkonde krijgt die ondertekend is door generaal Eisenhower, dan heeft hij iets gedaan wat bijzonder was.

De oorkonde van Eisenhower.Beeld Sander Wels

Mijn vader is 16 jaar geleden overleden en ik kan hem dus niets meer vragen. Hij was er een meester in om vragen over zijn bezigheden in de oorlog te ontwijken en snel over te gaan op een ander onderwerp. De oorkonde is in mijn bezit. De reden van die oorkonde weet alleen hij. Dat herdenk ik tijdens 4 mei en op 5 mei herdenk ik dat hij vrij was om te leven. Daar heeft hij samen met mijn moeder tot zijn dood ruimhartig gebruik van gemaakt, maar wel in alle eenvoud.

Sander Wels, Gorssel

De Stenen man

De twee nichtjes steken een kaarsje aan. Het achterste meisje is de jeugdburgemeester van Leusden, zonder Corona zou zij daar geweest zijn tijdens de officiële dodenherdenking op 4 mei. Dit was een mooie gelegenheid om een bijdrage te doen aan het in stand houden van een meer dan ooit waardevolle traditie.Beeld Evert van Ginkel

Wij hebben met onze oudste dochter en schoonzoon plus 4 kleinkinderen op 3 mei herdacht. Om toch mogelijke drukte op 4 mei te ontlopen hebben we de ‘gevangenenroute’ van station Amersfoort naar kamp Amersfoort gelopen. Aan het eind van de middag en tegen 7 uur waren we bij de ‘Stenen man’. Er waren geen andere bezoekers. De stilte was indrukwekkend, de vredig en vrolijk zingende vogels vormden een schril contrast met alle verschrikkingen die hier plaatsvonden. Een kleine en intieme herdenking. 

Evert van Ginkel, Leusden

Bakkers

Vandaag om acht uur bij onze woning de Nederlandse vlag halfstok opgehangen. Ik gedenk de doodgeschoten bakkers in de bakkerij van Meint Veninga in Martenshoek. Ze werden verraden, omdat ze onder andere bonkaarten en de verzetskrant Trouw met hun bakkerskar in Hoogezand-Sappemeer verspreidden. De bakkerij, waarin mijn vader is opgegroeid en op de dag van de Duitse inval op wonderbaarlijke wijze aan de moordpartij is ontkomen, staat thans aan de Meint Veningastraat in Martenshoek. 

Herman de Muinck, 71 jaar, Zuidlaren

De oude trombone

Een maand geleden hoorde ik van het idee om alle blazers vanaf het balkon, of vanuit de deuropening de Taptoe te blazen. Een prachtig initiatief waar ik aan mee wilde doen. Na twintig jaar heb ik mijn oude trombone uit de koffer gehaald. Nagenoeg zwart. Er kwam geen geluid uit, wat ik ook met mijn lippen deed. Dood. Na dagen van proberen kwam er weer geluid uit. Elke dag kon ik langer en langer blazen. Op internet vond ik de noten van de Taptoe en hoe het gespeeld moest worden. Het ging me lukken. Echter niet op een vieze zwarte trombone. Ik kocht zilverpoets en heb hem helemaal shiny blinkend opgepoetst. Het merk, een Antoine Courtois uit Parijs, was weer leesbaar. Op 4 mei, met de vlag halfstok, speel ik de taptoe en herdenk daarbij voor het eerst echt intens de dodenherdenking. En de volgende dag vier het nieuwe leven van mijn oude trombone.

Acronius van der Zweep, Rotterdam

Verzetsstrijders gefusilleerd in Varsseveld

Het artikel in de Verdieping van 2 mei naar aanleiding van het dagboek van mevrouw te Rietstap heeft mij aangegrepen.

Mijn moeder - Fiet Baukema- zat in de ondergrondse en kreeg de opdracht naar Varsseveld te fietsen om verzetsstrijders die evenals zijzelf afkomstig waren uit Amsterdam en daar gefusilleerd waren in maart 1945, te identificeren. Zij vertelde, de enkele keren dat zij over haar ervaringen in de oorlog sprak, dat de halve kring in het graanveld waarin de mannen moesten staan voor zij neergeschoten werden roder was. Ook stond het koren daar hoger; een akker op een kruispunt van wegen waarvan er een naar Doetinchem liep, waar de politieke gevangenis was.

Door de gegevens uit de krant kon ik het telefoonnummer van de zoon Derk te Rietstap vinden. Van hem hoorde ik dat op 27 april de gijzelaars zijn begraven.

Als oudste en op vier mei geboren voelde ik mij bij mijn moeders ervaringen erg betrokken. Wij zijn samen twee keer naar het monument in Varsseveld geweest. De rode korrels stonden naast de namen van de gevallenen bij het monument.

Ik ben blij en ontroerd, dat door dit te schrijven haar ervaring - zij is in 2016 overleden - nu bekend is.

Carien Engelhard, Zutphen

Lees hier het verhaal over Pietertje en Derk te Rietstap terug.

Bloemen en steentjes

Ik kom uit een groot gezin, dat door de oorlog is getekend. Op 4 mei MOET ik naar de dodenherdenking. Die is nu anders. Ik ga vanmiddag met enkele bosjes bloemen en steentjes naar de begraafplaats hier in Harlingen. Daar zal ik bloemen leggen bij enkele monumenten voor omgekomen stadsgenoten en de talrijke oorlogsgraven van geallieerde militairen. Dan leg ik steentjes op het monument voor de omgekomen joodse stadgenoten. Pas daarna ben ik weer rustig.

Kees Lugtmeier (83), Harlingen

Een kunstwerkje met oma

Mijn Indische oma (99 jaar) zit in het verzorgingstehuis. Ik heb haar door de coronacrisis al zeven weken niet gezien maar we bellen wel heel erg veel!  Ik heb haar gevraagd om een overdenking op te schrijven over 75 jaar vrijheid en voor te lezen aan de telefoon. Hier heb ik een kunstwerkje bij gemaakt.  

Amber Nefkens (32 jaar)

De Engelse soldaat

Bij ons gaat ieder jaar weer de vlag uit op 4 en 5 mei, omdat wij dan weer opnieuw beseffen hoe belangrijk het is om even stil te staan bij zoveel verdriet en vreugde. Omdat we dit jaar niet naar de dodenherdenking kunnen op het Oorlogskerkhof in Mierlo, zullen we bloemen brengen. Een aantal jaren geleden hebben we dit kerkhof ook bezocht en toen ben ik heel lang stil blijven staan bij een grafsteen, waarop stond:

We loved him so much, no tongue can tell

Een Engelse soldaat van amper 17 jaar. Ik krijg er nog een brok van in mijn keel als ik dit vertel. Zijn graf gaan we opzoeken en daar leggen we onze bloemen neer.

Ellen en Leen Poot, Geldrop

75 jaar vrijheid

Ik ben van na de oorlog,
ken slechts de verhalen,
gehoord van oude mensen,
gelezen in analen.

Ik heb nooit moeten dulden,
dat ons land werd bezet,
er niets meer te kiezen viel,
de Führers wil was wet.

Ik heb nooit hoeven schuilen
voor een bombardement,
een hongerwinter heb ik
mijn leven niet gekend.

Vervolging van de Joden
heb ik niet meegemaakt.
Ik vraag me af, zou ik toen
voor hen hebben gestaakt?

Zou ik zoals de Geuzen
deelnemen aan ’t verzet
of zou ik me gedeisd houden,
angstig tot en met.

Ik ben van na de oorlog,
het antwoord weet ik niet.
Wel ben ik ieder dankbaar,
die het er niet bij liet.

Maar vocht tegen de vijand,
al liep hij groot gevaar,
en ons vrijheid bezorgde,
nu vijfenzeventig jaar.

Jaap van Oostrum, Maassluis

Hero Norfolk

Mijn vroegste herinnering gaat terug naar juni 1942. Ik was toen bijna 3½ jaar. Wij woonden in Ulrum een dorpje onder de waddenkust in Groningen. ’s-Avonds hoorden we vaak laag overvliegende Engelse jagers, die door de Duitse kustwacht onder vuur werden genomen. We waren allemaal bang. Ik herinner me, dat het op een avond weer zo hevig tekeer ging, dat het leek alsof een vliegtuig op ons huis zou neerstorten. 

Ik lag al in bed en ik weet nog dat mijn moeder zich over mij heen wierp om me te beschermen. Bij een van die luchtaanvallen is inderdaad een vliegtuig neergestort. Alle inzittenden kwamen om het leven. H. Norfolk was een van hen, samen met drie anderen. Zij werden bij ons op het kerkhof in Ulrum begraven. Mijn moeder nam me mee naar die begrafenis. Daar zag ik een aantal kisten op een rijtje staan. Daaromheen veel gehelmde Duitse soldaten van wie opeens een aantal naar voren traden. Zij richtten hun geweer naar de hemel en losten schoten. Ik schrok daar vreselijk van. Dat had ik nog nooit meegemaakt. Later vernam ik dat de Engelse vliegeniers zo met militaire eer werden begraven. 

Een van hen was H. Norfolk, pilot officer, 25 jaar oud gestorven voor zijn land en onze vrijheid op 20 juni 1942, samen met zijn broer Alan Bernard. En nog negen anderen, allemaal begraven in een erehaag in Ulrum.

H. Norfolk. Hij was piloot, iemand die leiding en richting geeft. Ik weet dat na 25 jaar zijn leven werd afgebroken. Daar blijft het bij. Gestorven voor een vrijheid waarvan hij zelf niet heeft kunnen genieten. Ik denk aan mijn oudste kleinkinderen van die leeftijd, van wie ik hoop dat ze nog een leven lang voor zich hebben - in vrijheid. 

H. Norfolk, Henry? Harry? Voor mij in ieder geval een Hero.

Henc Valkema, Enkhuizen

De grafsteen van H. NorfolkBeeld Henc Valkema

Flyer in een sigarendoos

In een blank gelakte sigarendoos van mijn vader trof ik naast enkele brieven een gevouwen flyer, de Vliegende Hollander, op krantenpapier gedrukt. Verspreidt door de geallieerde legers in het noorden van Nederland van vrijdag 4 mei 1945, met de kop: Capitulatie van Hamburg en Kiel. Met daarbij een kaartje van de positie van de verschillende legers en een foto van het ondertekenen van de overgave door twee Duitse generaals. Voor mijn vader het moment om zijn gevangenschap in Duitsland te ontvluchten, terug naar huis. Een deel van de reis meeliftend achterop een paardenkar van een wantrouwende boer langs een compleet platgegooid Hamburg. In de nacht klopte hij aan bij zijn ouderlijk huis in Hoogezand. Zijn moeder hing uit het raam en fluisterde in het donker: “Bist doe dat, Klaas?” En met volle stem: ”Klaas is weer toes, Klaas is weer toes!”.

Joop Klaas Wever, Tilburg

Beeld Joop Klaas Wever

De taptoe gespeeld

Voor het eerst in mijn leven zelf de taptoe gespeeld in de tuin van onze boerderij.

Tjarda Nieuwenhuis, Den Ham 

Beeld Tjarda Nieuwenhuis

Hoe herdenkt u de doden en viert u de vrijheid? We ontvangen graag uw bericht, foto of video op 4en5mei@trouw.nl

Meer lezen over 75 jaar bevrijding in Trouw? Kijk op trouw.nl/75jaarbevrijding.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden