Beeld Trouw

Column Lex Oomkes

Zinloos is in de politiek niet per definitie hetzelfde als overbodig

De Tweede Kamer zet zich vanavond aan een uiteindelijk zinloos debat. Zinloos is in de politiek echter niet per definitie hetzelfde als overbodig. Symboliek is een krachtig fenomeen in de politiek en het getalsmatige verlies van de meerderheid in beide Kamers van de volksvertegenwoordiging moet gemarkeerd worden.

Vorige week werd op deze plek beweerd dat Wybren van Haga weigerde zijn zetel, na uit de fractie te zijn gezet, terug te geven aan de rechtmatige eigenaar, de VVD. Schrijver dezes werd vervolgens van verschillende kanten verweten met deze passage een ontstellend gebrek aan kennis van het staatsrecht te etaleren. Net als bij het tellen van Kamerzetels om meerderheden te kunnen voorspellen, is ook hier sprake van twee verschillende werkelijkheden. Niemand kan zich op de wet beroepen om Van Haga te dwingen de zetel op te geven. Er bestaat echter ook nog zoiets als een morele plicht.

Morele dimensie

Van Haga kwam de Kamer binnen op de slippen van lijsttrekker Mark Rutte. Hij heeft daarvoor zelf niets van doorslaggevend belang gedaan. Nu hij toch, en inderdaad met de wet achter zich, de zetel blijft bezetten, wordt de vraag hoe zijn stemgedrag zal zijn. Mocht Van Haga ontkennen dat hij op de slippen van Rutte de Kamer in kwam, dan is hij in ieder geval nog gebonden aan het VVD-verkiezingsprogramma en is dissident stemgedrag moeilijk voorstelbaar. Ook al zo’n morele dimensie die met een formeel beroep op het staatsrecht terzijde geschoven kan worden, maar waar hij de komende maanden desondanks op beoordeeld moet worden.

Tenzij Van Haga van de ene op de andere dag het radicaal rechtse, dan wel het radicaal linkse licht gezien heeft, valt het dus nog wel mee met die verloren meerderheid voor de coalitie. Van zijn geloofwaardigheid is al niet veel meer over, dat laatste restje zou ook verdwenen zijn mocht hij zich ontpoppen tot een bestrijder van dit kabinet.

PvdA-fractievoorzitter Lodewijk Asscher vroeg om het debat van vanavond met een verwijzing naar de voorstellen van het kabinet die het met een meerderheid van één stem haalden de afgelopen maanden. Zuiver getalsmatig mag hij denken dat er nu op zijn minst sprake zou zijn van het staken van de stemmen, maar hij weet wel beter. Het moment markeren, daar gaat het om.

Druppel op een gloeiende plaat

Asscher is met succes op zoek gegaan naar de achilleshiel in het beleid van deze coalitie. Hoeveel geld er ook in de publieke sector gepompt wordt, het is vooralsnog niet meer dan een druppel op een gloeiende plaat. Al tijdens de demissionaire periode van het vorige kabinet begon vice-premier Asscher eisen te stellen voor meer geld voor onderwijsgevend personeel.

Dat geld is er gekomen, maar het is niet genoeg. Weet ook de coalitie. Het lerarentekort wordt niet binnen afzienbare tijd opgelost. Bij D66 zien ze met lede ogen aan hoe Asscher het punt kaapt, terwijl het in de begrotingsonderhandelingen voor volgend jaar, ondanks aandringen van de democraten, bij dit extra budget bleef. De procedures in het kabinet en tussen de minister van financiën en zijn collega’s zijn nu eenmaal zo dat pas in november, als het kabinet de najaarsnota aan de Kamer moet sturen, weer een mogelijkheid ontstaat om de onderwijsbegroting aan te passen.

Tot die tijd zal Asscher elke gelegenheid te baat nemen om geld voor de leraren te vragen. En zal hij wijzen op de getalsmatige minderheid die de coalitie nog heeft in beide Kamers. Met aan het einde van het liedje extra geld voor de leraren. Niet omdat de PvdA de kampioen van de leraren is, maar omdat Haagse procedures zo werken.

Lex Oomkes is politiek commentator van Trouw en schrijft wekelijks een column. Lees ze hier terug

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden