null

OpinieBiodiversiteit

Zijn onze bijen nog wel te redden?

Beeld

Imkers merken de achteruitgang van de natuur en de klimaatverandering van heel dichtbij. Bijenvolken sterven massaal, constateert Marcel Horck.

In de afgelopen dagen berichtten diverse media opnieuw over de bijensterfte. Minister Schouten zou naar Brussel worden gestuurd met een bijen­richtsnoer waarin staat dat er maximaal 7 procent bijensterfte zou mogen zijn (Trouw, 23 februari). Maar waarover hebben we het dan? De site van de grootste imkervereniging van ons land (NBV) meldt over de laatst gemeten jaren 9,3 en 9 procent wintersterfte. Bijenonderzoekster Romée van der Zee noemt die 9 procent een positieve uitzondering en meldt over het afgelopen jaar zelfs 18 procent bijensterfte. Maar er liggen ook nog heel andere getallen. En die zijn pas echt dramatisch.

In het natuurgebied ‘de Kaai-stoep’ (hier in mijn stad Tilburg) hebben onderzoekers in 2018 al vastgesteld dat we in 25 jaar tijd zo’n 75 procent van onze insecten ‘kwijt zijn geraakt’. Ik herinner me dat moment nog als de dag van gisteren. Zelfs ik – als beroepsimker – had die verdwenen insecten nog niet gemist. Bij een educatieles op een basisschool stuurde ik later dat jaar driekwart van de kinderen de klas uit. In die klas van 20 kinderen bleven er dan nog 5 kids over... Pas zo realiseerde iedereen (inclusief ikzelf) zich wat er aan de hand was (en is) met onze insecten.

Bijenvolken sterven massaal
 Beeld Hollandse Hoogte / AFP
Bijenvolken sterven massaalBeeld Hollandse Hoogte / AFP

Bijenvolk te koop

Terug naar onze honingbijen: ik vrees dat de hierboven genoemde 18 procent bijensterfte dicht bij de waarheid ligt. Ik hoor zelfs berichten van collega-imkers die 60 of zelfs 80 procent van hun bijen zijn kwijtgeraakt deze winter. Meerdere hobby-imkers uit de regio bellen mij met de vraag of ik nog een bijenvolk te koop heb.

In oktober gingen er zes grote bijenvolken de winter in. Nu is er nog één klein volkje over. Bij mijn buurman hetzelfde: van de vijftien volken zijn er nog twee over. Nu wij imkers onze bijen(volken) tellen, durf ik gerust te stellen dat de situatie – zeker in sommige akkerbouwgebieden – zeer ernstig is.

Als het gaat over de bijensterfte wijzen vele bijenonderzoekers naar ons, imkers. Wij bijenhouders moeten beter voor onze bijen zorgen. Voor wie dat niet weet: onze bijen hebben last van een parasiet, de zogeheten varroamijt. En in elke beginnerscursus worden de nieuwe imkers erop gewezen dat ze de bestrijding van deze mijt echt goed ter hand moeten nemen. Anders... Dat riedeltje geloof ik steeds minder.

De dramatische achteruitgang van onze bijen kan onmogelijk enkel en alleen aan ons imkers liggen. Er moeten grotere oorzaken zijn, die ons te boven gaan. Ik maak me steeds grotere zorgen over de sterk afnemende biodiversiteit. Over de afname van de bloemen die de insecten (waaronder ook onze honingbijen) zouden moeten voeden. Ik krijg steeds meer de indruk dat wij imkers de eersten zijn die van heel dichtbij de gevolgen van de achteruitgang van klimaat en natuur gaan zien.

Niet meer compenseren

Tot nu toe was het voor ons bijenhouders nog mogelijk de natuur een handje te helpen. We kweekten in de zomermaanden zo veel nieuwe volken dat we het verlies van de winter daarvoor konden compenseren. Maar als ik goed luister naar de geluiden om me heen, is ook die ontsnappingsroute ons nu ontnomen. Het is voor onze honingbijen – net als voor alle insecten – niet vijf voor twaalf, niet vijf over twaalf maar inmiddels half één. Zijn onze honingbijen – net als alle insecten – reddeloos verloren in een maatschappij die zo snel mogelijk terug wil naar ‘het oude normaal’?

Lees ook:

Niet alleen de honingbij, álle bestuivers hebben bescherming nodig

Negen milieuorganisaties en zeven hoogleraren doen een beroep op minister Schouten om dinsdag in Brussel aan te dringen op betere bescherming van wilde bijen en hommels.

Henk Tennekes (1950-2020) streed tegen het gemaksgif

Toxicoloog Henk Tennekes, die vorige week overleed, kreeg internationale erkenning voor de ontdekking dat het gebruik van landbouwgif desastreus uitpakt voor bijen. Zijn onderzoek ging nog veel verder. Het hele ecosysteem en ook de gezondheid van de mens staat op het spel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden