OpinieEnergie

Zie de werkelijkheid onder onder ogen en bouw kerncentrales

Zie de werkelijkheid onder ogen en laat kerncentrales bouwen, zodat straks niemand in de kou hoeft te zitten, bepleit ingenieur Jan van Erp, voormalig vice-voorzitter van de Ilinois Commission on Atomic Energy.

Om de uitstoot van CO2 te verlagen wil Nederland het gebruik van steenkolen en aardgas op korte termijn sterk verminderen en vervangen door energie uit wind en zon. Maar deze ‘duurzame’ energie heeft drie grote nadelen. De productie vraagt veel ruimte en een grote hoeveelheid aan materialen. De opbrengst varieert veel en snel en is niet regelbaar. Daarom blijft altijd een aanvulling met flexibele gascentrales noodzakelijk om het elektriciteitsnet in balans te houden. Deze ‘backup’-capaciteit wordt echter maar gedeeltelijk gebruikt, wat economisch nadelig is.

Omdat de windsnelheid varieert, produceren windturbines op land per jaar slechts 20 procent van wat zou kunnen bij voortdurend optimale windsnelheid. De aanvulling komt van energie van gascentrales. Die verliezen weer 20 procent aan thermisch rendement wegens de snel variërende belasting. Het gevolg is dat windturbines op land weinig vermindering van de CO2-uitstoot opleveren.

Windturbines op zee zijn blootgesteld aan een zeer corrosieve omgeving. Hun onderhoud is kostbaar en hun levensduur zal kort zijn. Dat betekent dat zij vaak moeten worden vervangen, waarvoor veel fossiele brandstof nodig is.

Warmtepompen op elektriciteit

Woningverwarming zal worden omgeschakeld van aardgas naar warmtepompen die met elektriciteit worden gevoed. Deze extra elektrische energie zal moeten komen van duurzame bronnen, aangevuld door gascentrales. In feite wordt dan het effectieve gebruik van aardgas voor woningverwarming vervangen door het minder-effectieve gebruik in gascentrales.

Kortom, het huidige energiebeleid zal weinig of geen vermindering opleveren van de uitstoot van CO2, leiden tot kapitaalvernietiging, de betrouwbaarheid van het elektriteitsnet sterk verlagen en de kosten van elektrische energie aanzienlijk verhogen. Dat betekent ook grote schade voor de Nederlandse economie. Daarnaast blijkt ook dat de CO2-compensatie die bedrijven aanbieden bij lange na niet voldoende is (Trouw, 13 februari).

Veel realistischer en doeltreffender zou het daarom zijn om de kolen- en gascentrales te blijven gebruiken totdat zij geleidelijk kunnen worden vervangen door kerncentrales en daarnaast aardgas uitsluitend beschikbaar te stellen voor woningverwarming en industriële doeleinden.

Een enkele kerncentrale van 1600 megawatt produceert net zoveel elektrische energie als ongeveer tweeduizend windturbines van 4 megawatt op land en als ongeveer twaalfhonderd windturbies van 4 megawatt op zee. Nederland zou met acht kerncentrales van 1600 megawatt de gehele elektriciteitsproductie CO2-vrij kunnen maken.

Onopgelost probleem

Tegenstanders van kernenergie wijzen er vaak op dat het bouwen van kerncentrales veel tijd kost, dat kerncentrales erg duur zijn en dat het radioactief afval een onopgelost probleem is. Als antwoord hierop het volgende.

Bij een nieuw ontwerp kerncentrale kunnen zich problemen voordoen die de bouwtijd verlengen. Dit is gebeurd bij de bouw van de nieuwe types EPR en APR. Daarna is het echter mogelijk in minder dan vijf jaar kerncentrales in series te bouwen, zoals gebeurd is in Frankrijk en de VS tussen 1960 en 1980 en meer recent in Japan, Zuid-Korea en China.

De prijs van kerncentrales wordt voor een groot deel bepaald door de bouwtijd en door het aantal dat tegelijkertijd wordt gebouwd. Als in serie wordt gebouwd, valt te verwachten dat kerncentrales kunnen worden geleverd voor ongeveer 6 miljard euro per stuk.

Niet veel nucleair afval

De hoeveelheid radioactief afval afkomstig van een kerncentrale is erg klein. Ter vergelijking: het is een factor van een half miljoen kleiner dan de hoeveelheid radioactief en giftig afval in de vorm van as, afkomstig van een kolencentrale van hetzelfde vermogen.

Nieuwe behandelingstechnieken, waaronder ‘pyro-processing’, waarbij nucleair afval onder hoge temperaturen wordt gerecycled, verkorten de tijdsduur waarin de straling afneemt. Het radioactieve isotoop Cesium-137, met een halveringstijd van dertig jaar, wordt dan toonaangevend zodat in driehonderd jaar de radioactiviteit van het afval minder zal zijn dan dat van het oorspronkelijke uraniumerts. Omdat het volume van het radioactieve afval erg klein is, kan het gemakkelijk veilig bovengronds worden opgeslagen. Na verloop van tijd zal de radioactiviteit sterk afnemen en zal het afval definitief veilig kunnen worden ondergebracht in een diepe ondergrondse klei- of zoutlaag.

Moderne kerncentrales kunnen gedurende minstens tachtig jaar veilige en betrouwbare elektrische energie leveren zonder CO2-uitstoot en zonder luchtvervuiling. De prijs per kilowattuur zal weinig veranderen omdat de prijs van de splijtstof er weinig invloed op heeft. Dit in tegenstelling tot gascentrales, waar de prijs van gas toonaangevend is en sterk zal stijgen.

Een belangrijk voordeel van kernenergie is dat de benodigde ‘brandstof’ voor meer dan een jaar al in de centrale aanwezig is, wat een grote leveringszekerheid geeft. Daarentegen is gas voor morgen nog ver weg in de ‘pijplijn’. Levering kan door geopolitieke spanningen worden onderbroken, zoals sommige landen al hebben ondervonden. Ook kolencentrales zijn afhankelijk van transport.

De werkelijkheid aanvaarden

Een groot gedeelte van een omschakeling naar kernenergie kan binnen tien tot vijftien jaar worden verwezenlijkt. Dergelijk nieuw beleid vereist echter dat de regering bereid is de werkelijkheid te aanvaarden en de noodzaak van een ander beleid aan het Nederlandse volk duidelijk te maken.

Om tegemoet te komen aan het financiële risico, onder meer met het oog op politieke veranderingen, zou het aan te raden zijn om de kerncentrales onder te brengen in een nutsmaatschappij met garanties van de staat. Een peiling van de publieke opinie zou wellicht kunnen aantonen dat de overgrote meerderheid van het Nederlandse volk bereid is een nieuw energiebeleid te aanvaarden en er de voorkeur aan geeft dat hun kinderen in de toekomst geen kou lijden en niet in het donker zitten. 

Lees ook

De taal die we gebruiken voor energie staat de aanpak van de klimaatverandering fors in de weg

De term ‘groen’ stuurt ons denken over de toekomstige energievoorziening. ‘Groen’ staat klimaatbeleid in de weg. Energie is toe aan nieuwe taal

Groen of nucleair? Estland twijfelt

Het Oost-Europese verzet tegen een CO2-neutrale economie brokkelt af. Estland is om, nu emissierechten zo duur zijn dat doorstoken op schalie-olie niet langer loont. Maar hoe nu verder? Overgaan op groene energie of een hypermoderne nucleaire installatie bouwen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden