Opinie Veiligheid

Zet politiemensen niet neer als slachtoffer, dat ondermijnt hun gezag

Het gezag van agenten op straat wordt volgens Peter van Loon, directeur/eigenaar van adviesbureau Crisis Stress Trauma, ondermijnd door hen te framen als kwetsbaar.

Een incident waarbij een agent door een klap tegen zijn achterhoofd gewond raakte, was begin deze maand dagenlang een van de nieuwsitems. De framing was helder: kwetsbare agenten en veel persoonlijk leed, de onbeschofte burger die het gezag van politie niet meer erkent, een onvoldoende daadkrachtige korpsleiding en de politiek die niks doet.

Absolute cijfers als ‘10.000 incidenten per jaar’ of ‘iedere 24 uur wordt een agent belaagd’ dienden als bewijs dat het een zeer omvangrijk probleem betreft. Het leidt inmiddels tot een standaardbeeld: een golf van verontwaardiging, iedereen binnen de politie en politiek is geschokt, veel media-aandacht voor de agent, een steeds luidere roep om nieuwe maatregelen. In dit geval een extra argument tot invoering van de taser om de weerbarstige burger onder controle te houden. De burger ziet en hoort het aan, spreekt er schande van, zegt eigen schuld dikke bult of haalt z’n schouders op en gaat over tot de orde van de dag.

Incidenten bagatelliseer ik zeker niet, maar ik mis in de discussie kritische en andersoortige vragen. Enkele voorbeelden van die vragen, met mijn antwoorden:

Hoeveel burgercontacten zijn er in 24 uur? 

Ik hoop en neem aan dat er in een 24/7 organisatie (met 60.000 medewerkers) per etmaal duizenden contacten met burgers zijn. Wat is het percentage waarin het misloopt? Dat is waarschijnlijk een zeer kleine minderheid. De meeste contacten tussen politie en burgers verlopen – denk ik – gewoon ‘goed’.

Is de politie als ‘slachtoffer’ van de burger een verstandige positionering? 

Slachtoffers kunnen in Nederland doorgaans rekenen op veel mededogen en mede­leven. Ik denk dat dit ook opgaat voor de individuele agent die iets overkomt, maar voor de politie als instituut? Een instituut met de mogelijkheid tot het legitiem uitoefenen van geweld en werkend op vele snijvlakken van de samenleving, daarbij past geen slachtofferrol, maar gepast en verantwoord optreden. Daarbij: een samenleving zonder incidenten met gezagsdragers baart mij meer zorgen.

Bij situaties, waarin wettelijke of maatschappelijke grenzen zijn overschreden, doen zich confrontaties tussen burgers en politie voor. Er mag kritisch naar de burger worden gekeken. Maar geldt dat ook voor het politieoptreden of geldt in dit soort situaties alleen het slachtofferperspectief van de politie? Een krachtig perspectief, want kritisch kijken naar slachtofferschap ligt heel gevoelig.

Bagatellisering van het aangedane leed is dan het meest gehoorde argument. Daardoor wordt in de discussie ieder ander perspectief in één keer heel gevoelig. Niemand wil daar zijn vingers nog aan branden.

Wat betekent het voor het gezag van de politie als zij de burger keer op keer neerzet als onbetrouwbare partner in de samenleving? 

Komt dit het gezag ten goede of ondermijnt de politie daarmee misschien juist wel haar eigen gezag? Ik denk het laatste. Daarbij worden de meeste sociale (conflicterende) situaties in redelijke harmonie tussen politie en burger opgelost.

Een extra wapen (de taser) als oplossing? 

Wanneer gebruikmaken van sociale vaardigheden om te de-escaleren of de zaak onder controle te krijgen? Wanneer fysiek geweld, wanneer pepper-spray, wanneer wapenstok, wanneer ­taser, wanneer pistool? Welke keuze er ook wordt gemaakt, iedere keuze is vervolgens voor publieke discussie vatbaar. Goed voor een avondje drama-tv, maar is dat wat de politie wil?

Mijn stelling: door de agent te profileren als slachtoffer en de burger als onbeschoft, het benadrukken van de kwetsbaarheid van de beroepsgroep en continu spelen met collectieve, selectieve en publieke verontwaardiging, ondermijnen politie en politiek juist het gezag van de agent op straat.

Lees ook:

De taser zorgt voor meer veiligheid, zegt korpschef Akerboom. Maar is dat wel zo?

“Invoeren dat ding”, zegt korpschef Erik Akerboom over de taser. Het hoofd van de nationale politie is ervan overtuigd dat het uitrusten van agenten met een stroomstootwapen helpt bij het terugveroveren van het gezag.

Met de taser dwingt de agent op straat weinig respect af

Op straat wordt het niet veiliger voor agenten zolang ze vooral aan het handhaven zijn, stelt sociaal advocaat Jehanne Hulsman.

Meer geweld tegen agenten: ‘De samenleving heeft een gedragsprobleem’

Onze samenleving heeft een gedragsprobleem, denkt Ruud Verkuijlen. Deze politieman houdt zich bij de politie bezig met meldingen van geweld tegen politieambtenaren. Fysiek en verbaal geweld tegen politiemensen is in 2018 meer voorgekomen dan in het voorgaande. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden