OpinieGaswinning

Zelf zorgen voor genoeg g(r)as, dat is de kwestie bij de energietransitie

De keuze om in Nederland uit kleinere velden gas te blijven produceren, heeft weinig te maken met het prisoner’s dilemma, waarbij eigenbelang (van bedrijven) domineert ten koste van het gemeenschappelijke belang (klimaat). De gasproductie is nodig om huishoudens van voldoende elektriciteit, warmte en warm water te voorzien, reageert Femke Perlot-Hoogeveen, voorzitter van de Nederlandse afdeling van de Society of Petroleum Engineers (SPE).

Laten we stoppen met het subsidiëren van kleine gasvelden, schreven Stephan Slingerland en Harro van Asselt (Opinie, 21 februari). Zij zien in de discussie over de kleine gasvelden ‘bij uitstek een voorbeeld van het prisoner’s dilemma’. Klopt dat?

De les uit de theorie van het prisoner’s dilemma is dat een keuze, gebaseerd op uitsluitend eigenbelang, voor iedereen een slechtere uitkomst oplevert dan een keuze gebaseerd op samenwerking. Een belangrijk kenmerk van dit dilemma is dat de gevangenen niet met elkaar kunnen overleggen. Ze moeten een keuze maken zonder kennis van wat de ander doet. Ook het multi-player prisoner’s dilemma, waar meer dan twee partijen bij betrokken zijn, gaat uit van het ontbreken van onderlinge communicatie.

Daar is in de gasmarkt natuurlijk gewoon geen sprake van, vooral niet in de Nederlandse. Er is nog een derde variant, het iterated prisoner’s dilemma, die ervan uit gaat dat als je uit eigenbelang handelt, de ander dat ook doet. Handel je uit gemeenschappelijk belang, dan doet de ander dat ook.

Onhoudbare redeneringen

Blijven andere landen gas produceren uit eigenbelang, omdat Nederland dat ook doet? Is het denkbaar dat als Nederland stopt met produceren, andere landen dat ook zullen doen? Ik vind dit onhoudbare redeneringen.

Het is in binnen- en buitenland al jaren bekend dat de Nederlandse gasproductie gaat stoppen. Geen enkel ander gasproducerend land is ermee bezig om dit te spiegelen. Gas is namelijk de afgelopen jaren medeverantwoordelijk geweest voor minder kolengebruik en daaraan gekoppeld minder CO2-uitstoot en betere luchtkwaliteit. De meeste landen willen daarom meer gas produceren of consumeren.

De aandacht in het publieke debat over het stopzetten van de gasproductie gaat gemakshalve voorbij aan de keiharde cijfers van gasconsumptie. Wat me brengt bij een spel dat in mijn ogen het best past in deze discussie: de tragedie van de meent. Aan de gasconsumptiekant welteverstaan.

Deze tragedie duidt op het dilemma van boeren die hun koeien laten grazen op een gemeenschappelijke weide. De keuze van een individuele boer om meer vee te laten grazen op de meent, levert individueel voordeel op. Maar als iedereen dat doet, raakt de meent uitgeput en hebben alle boeren pech.

Je wilt toch lekker leven

We consumeren in Nederland, ondanks jarenlange daling in eigen productie, nauwelijks minder gas. De productie van aardgas is sinds 1990 bijna gehalveerd (voor de liefhebbers van cijfers: van 2283 petajoule in 1990 naar 1163 petajoule in 2018). Het verbruik daalde in dezelfde periode met slechts enkele procenten (van 1325 petajoule aardgas tot 1281 petajoule), terwijl het energieverbruik steeg met ruim 8 procent.

Aardgas is inderdaad niet cultureel verankerd in Nederland. Altijd en overal elektriciteit, warmte en warm water tot onze beschikking hebben is dat wel. We weten allemaal dat we niet eindeloos kunnen blijven verbruiken, maar ja, je wilt toch lekker leven.

En terwijl de Nederlandse energieconsument daarmee doorgaat, werken de Nederlandse gasproducenten hard aan het verminderen van hun eigen uitstoot, aan het opruimen of hergebruiken van infrastructuur en onderzoeken zij de mogelijkheden voor energieopslag en CO2-opslag.

Het Noordzee-akkoord, dat is ondertekend door vele belanghebbenden in de energiesector, inclusief producenten van hernieuwbare energie, inclusief ngo’s, is een recente bekrachtiging van zowel het belang van Nederlands aardgas als de eindigheid.

Voortzetting van gasproductie is geen prisoner’s dilemma. Het is zorgen voor genoeg gras op de meent, zolang dat nodig is.

Lees ook:

Laten we stoppen met het subsidiëren van kleine gasvelden

‘Nederlands gas eerst’ is niet de verstandigste strategie voor het klimaatbeleid, aldus Stephan Slingerland en Harro van Asselt.

Nederland zal veel eerder en veel meer gas moeten importeren dan tot nu werd gedacht

De kleine gasvelden zullen veel minder gas opleveren dan Nederland denkt. De import die daardoor nodig is, leidt tot extra uitstoot in de VS en Rusland en op zee.

De strijd tegen gaswinning heeft zich nu ook verplaatst naar Friesland

Bezorgde inwoners voeren actie tegen verdere gaswinning uit kleine velden. De overheid zou volgens hen de andere kant opkijken en niet naar hun zorgen en frustraties luisteren. Hoe zinvol is dit burgerprotest? ‘Je staat gelijk 1-0 achter.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden