Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Zeker nu moet de krant een baken van vertrouwen zijn

Opinie

Cees van der Laan

Hoofdredacteur Cees van der Laan. © Maartje Geels
Brief van de hoofdredactie

Fake news of nepnieuws. We konden het deze week vrijwel dagelijks noteren en als redactie moeten we er bijna iedere dag een afweging in maken. 

Fake news is de nieuwe bezweringsformule van autoritaire leiders, beschuldigden, aangeklaagden of simpelweg politici die elkaar om de oren willen slaan. Staat nieuws je niet aan, dan zeg je gewoon 'it's a fake'.

Lees verder na de advertentie

Sinds Donald Trump het ontkennen van feiten tot de allerhoogste kunst heeft verheven en er tot nu toe ook mee wegkomt, is de bezweringsformule tot alle lagen van de bevolking doorgedrongen. 'Elke dode is er één te veel, maar laten we ons hoeden voor fake news', schrijft lezeres Ria van Schaik naar aanleiding van het verhaal op 13 november in deze krant, dat extreem-rechtse terroristen in de Verenigde Staten getalsmatig meer aanslagen plegen dan moslimterroristen. Haar kritiek was dat het aantal doden van 11 september 2001 (2977) niet was meegerekend in dit verhaal. Dit kan een terecht punt van kritiek zijn, maar daarmee is het verhaal nog geen fake news.

Anthony Travers, voorzitter van de effectenbeurs van de Kaaimaneilanden, had weinig woorden nodig om de Paradise Papers - het wereldwijde onderzoek naar de uitgelekte bestanden van trustkantoren in belastingparadijzen - te kwalificeren. U raadt het al: nepnieuws. En de journalisten die hiernaar onderzoek deden (380 journalisten uit 67 landen) moesten gevangen worden gezet, zei hij in Trouw.

Als de boodschap je niet goed uitkomt, doe je het af met fake news

Politiek

Fake news of nepnieuws waren ook de termen die diverse politici elkaar naar het hoofd slingerden tijdens een weinig verheffend debat, afgelopen woensdag in de Tweede Kamer. Aanleiding was de waarschuwing van minister van binnenlandse zaken Kajsa Ollongren in De Telegraaf voor verspreiding van fake news door met name 'Kremlin-trollen'. Volgens PVV'er Martin Bosma was de minister zelf een producent van nepnieuws (bron: De Volkskrant), omdat zij eerder als Amsterdamse wethouder betrokken zou zijn geweest bij 'nepfilmpjes' om radicalisering van moslimjongeren tegen te gaan. Kamerlid Selçuk Öztürk (Denk) beschuldigde De Telegraaf van het schrijven van nepnieuws en kreeg zelf ook de beschuldiging nepnieuws te maken met aan elkaar geplakte facebookfilmpjes. Kortom, als de boodschap je niet goed uitkomt, doe je het af met fake news . Als het je wel uitkomt, belaster je daarmee je tegenstander.

En dit was nog maar halverwege deze week. Een week die in Nederland, maar ook wereldwijd bol stond van verhalen of waarschuwingen over fake news en de producenten ervan. Amerika besloot deze week Russia Today America (RT America) te registreren als 'buitenlandse agent', omdat de door Rusland betaalde zender de publieke opinie in de VS had beïnvloed tijdens de presidentsverkiezingen. In Rusland zelf gaat iets vergelijkbaars gebeuren met Radio Free Europe en Voice of America die destijds (mede) zijn opgericht door de VS. In alle drie gevallen mogen er vragen worden gesteld over de onafhankelijkheid.

En zo aan het einde van de week is de conclusie verwarrend. Wie kunnen we nog vertrouwen? Aan alle kanten worden we gewaarschuwd voor nepnieuws of fake news, maar waar zit het, wanneer en vooral... wie maakt het? Best lastig. Voor ons als krant is de allergrootste uitdaging weg te blijven uit het frame van fake news. Dat doen we door zoveel mogelijk de feiten te checken en onderzoek te doen. We maken fouten, maar die corrigeren we. We opereren transparant. In de wereld van propaganda en nepnieuws moet de krant een baken van vertrouwen zijn.

Deel dit artikel

Als de boodschap je niet goed uitkomt, doe je het af met fake news