Brief van de hoofdredactie Cees van der Laan

Zeer begrijpelijk, de emoties van de boze boeren

Rijdend op de A4 kwam ik dinsdag op weg naar Amsterdam de boeren met hun tractoren tegen. Tientallen voornamelijk groen gespoten werkpaarden met een vracht aan pk’s die met kop en schouders boven het andere verkeer uitstaken, vaak voorzien van spandoeken, met daarachter kilometers gefrustreerde automobilisten. Later zag ik filmpjes waarin ze over het strand kwamen aanrijden of via de A12. En ’s ochtends hadden de boeren uit het Westland mij al uit bed getoeterd. Laat ik zeggen, ik vond het wel mooi deze demonstratie van agrarische boosheid.

Deze boosheid heeft vanzelfsprekend niet alleen met de huidige stikstofproblematiek te maken, maar vooral met een diep beleefde frustratie en woede dat boeren zich niet meer gewaardeerd voelen. Dat ze altijd weer proberen te voldoen aan de nieuwste milieunormen, fors moeten investeren en vervolgens weer tegen nieuwe eisen en normen aanlopen. Vroeger een beroepsgroep waar iedereen trots op was, nu worden de boeren weggezet als milieuvervuilers en dierenbeulen, vooral vanuit de Randstad, waar ze niet meer weten waar voorverpakt vlees, groente, zuivel en brood vandaan komen. Dat gevoel.

Die frustratie kwam ook duidelijk naar voren in onze verhalen die we vorig jaar publiceerden in het kader van ons project de ‘Staat van de boer’. De twee avonden die we over de toekomst van de landbouw organiseerden, in Dordrecht en Zwolle, waren in een mum van tijd uitverkocht. In Zwolle kwam minister Carola Schouten (landbouw) haar plannen voor een circulaire landbouw uitleggen (wat tot een forse reductie van de veestapel gaat leiden). Uit de enquête die we samen met de Wageningen University onder boeren hielden bleek dat 85 procent van de ondervraagden graag wilde verduurzamen. En dat hoorden we ook in Zwolle en Dordrecht.

De druppel

Maar die stikstof-uitspraak van de Raad van State, waarvan de gevolgen zich nu in volle omvang aftekenen, was de bekende druppel. Vandaar die tractoren vol woede richting Den Haag. Maar het zal de boeren uiteindelijk niet helpen. In de krant van gisteren brachten wij verhalen die de complexiteit van de problematiek kenschetsten. De bouwsector vreest dat 70.000 banen verloren gaan door deze stikstofcrisis en onze opening beschreef dat het verlagen van de maximumsnelheid op snelwegen slechts een marginaal effect heeft.

Nederland vertoont steeds meer trekken van een uit zijn voegen barstende stadstaat als Singapore of Hongkong of is vergelijkbaar met stedelijke regio’s als Londen of Mumbai. Economie, infrastructuur, woningbehoefte, gezondheid, recreatie, milieu en landbouw zijn als sectoren langzaamaan diep met elkaar verstrengeld geraakt, waardoor problemen die om een oplossing vragen uiterst complexe vraagstukken zijn geworden. Wat in de ene sector gebeurt, heeft onmiddellijk consequenties voor andere sectoren.

Politici moeten keuzes maken in die complexe wereld. Ons commentaar in de krant van donderdag hekelde de politici die dinsdag op het Malieveld de boeren stroop om de mond smeerden. De boeren hebben niets aan die steun uit Den Haag, aldus het commentaar. Want de agrarische sector stoot significant meer stikstof (45 procent) uit dan andere sectoren. Het mes zal er in moeten, politici weten dat en ook de boeren. Ga in gesprek met de sector voor goede oplossingen. En die zijn niet pijnloos.

’s Avonds zag ik tractoren op de A10 rijden op weg terug naar huis. Ik stak mijn duim op, want hun emoties, die begrijp ik wel.

Trouw-hoofdredacteur Cees van der Laan schrijft wekelijks over de discussies op de redactie en de keuzes van de krant.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden