null Beeld Trouw
Beeld Trouw

ColumnStevo Akkerman

Wreed en donker zijn dezer dagen de Wit-Russische sprookjes

Gisteren ontvingen de familieleden van Vitold Asjurak zijn dode lichaam. Asjurak overleed vrijdag in de gevangenis van Sjklov, Wit-Rusland. Hij had, zo kreeg zijn weduwe te horen, een hartaanval gehad. Dat was vreemd, want Asjurak, vijftig jaar oud, had geen hartklachten. Wat was er gebeurd?

Die vraag werd des te prangender toen bleek hoe zijn lichaam er aan toe was. Asjuraks hoofd was geheel omwikkeld, alleen zijn mond was zichtbaar. Een ongelukje, zeiden de autoriteiten, het lichaam was gevallen toen het uit de koelcel werd gehaald.

Wrede en donkere sprookjes

Wreed en donker zijn dezer dagen de Wit-Russische sprookjes. Er komen steeds mensen in voor die de vrijheid zoeken, zoals Vitold Asjurak, en het loopt vaak slecht met hen af, na zeer onwaarschijnlijke verwikkelingen. Om journalist en activist Roman Protasevitsj te kidnappen uit een vliegtuig verzon het regime een bommelding die afkomstig zou zijn van Hamas; daar stonden ze in Gaza behoorlijk van te kijken. Vervolgens werden wij geacht de beelden te geloven waarop Protasevitsj verklaart wetmatig te worden vastgehouden, goed te worden behandeld en schuldig te zijn aan het organiseren van oproer. Wat hadden ze met hem gedaan, wat hing hem nog boven het hoofd?

Ik volgde dit alles met in mijn hoofd de onaanvaardbare wetenschap wij weinig kunnen doen. Sancties zijn zeker gerechtvaardigd, maar ze werken zelden. Mijn oog viel op een stuk in de jongste editie van The New York Review of Books. ‘Hans en Grietje in Wit-Rusland’, stond erboven. Het betrof een recensie van de roman Alindarka’s kinderen, van de Wit-Russische auteur Alhierd Bacharevic. Zoals gebruikelijk in The Review werd ook de brede context van het boek behandeld, in dit geval dus die van Wit-Rusland.

Aleksandr Loekasjenko, de leider die zich graag ‘papa’ laat noemen

We vinden in de roman twee kinderen, door een enge man opgesloten in een kamp. Je kunt er zomaar de Wit-Russen in zien, gevangen door Aleksandr Loekasjenko, de leider die zich graag ‘papa’ laat noemen. En net zoals de twee kinderen op zoek gaan naar de plattegrond die de weg wijst naar ‘de echte wereld’, zo zijn de Wit-Russen op zoek naar waar ze thuis horen. Wit-Rusland is het land van ‘tussenin’, zo schreef Bacharevic in een eerder boek. “Tussen het verlangen om weg te vluchten en de noodzaak om hier iets goeds te doen. Tussen ‘geen toekomst voor jou hier’ en ‘Wit-Rusland in Europa!’”

Dit was altijd het land tussen Polen en Rusland, tussen Oost en West, lange tijd onzichtbaar, want opgeslokt door grotere rijken. Na de val van de Sovjet-Unie werd Wit-Rusland onafhankelijk, maar nog altijd in sovjet-stijl, met Loekasjenko als opperbewaker. Nu zijn kinderen vrijheid willen, voert hij hen terug naar het rijk van weleer, ditmaal de Russische Federatie geheten. Sluipenderwijs levert hij de onafhankelijkheid van zijn land in om te voorkomen dat het volk hem afdankt. Vladimir Poetin heeft een grotere knuppel dan hij, alleen daarachter kan hij schuilen.

Als het Westen hem wil treffen, diplomatiek of minder diplomatiek, moet Moskou het doelwit zijn.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden