Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wordt de dood zo langzamerhand niet al te vriendelijk welkom geheten?

Opinie

Stevo Akkerman

Stevo Akkerman. © Trouw
Column

Het is een beetje een steriele gang, zoals dat hoort in verzorgingstehuizen, en tegen­­ het einde ervan stuit je op deuren die niet zomaar open en dicht gaan. 

Daarachter bevindt zich de gesloten afdeling. Mijn moeder verblijft daar – het woord ‘wonen’ lijkt op de een of andere manier niet helemaal van toepassing, terwijl ik dat wel gebruik als het over mijn vader gaat en die zit in hetzelfde tehuis. Maar zijn afdeling is open.

Lees verder na de advertentie

Dit weekeinde was ik er weer op bezoek. Bij de dichte deuren meldde ik me via de intercom en daarna duurde het lang voordat iemand open kwam doen. Het was bijna etenstijd, een onhandig moment om langs te komen, ik wist het. En toch werd ik ongeduldig van het wachten om naar binnen te mogen waar ik liever niet naar binnen wilde. 

Ik weet niet wat ik zelf zou doen als ik mijn leven tussen mijn vingers door zag glippen

Uiteindelijk kon ik met de etenskar mee de deur door, en trof ik mijn moeder en de andere bewoners aan tafel. Vijf minuten later was ik alweer vertrokken, dat leek me beter. Mijn aanwezigheid verstoorde de boel alleen maar. En terwijl ik wegliep, vroeg ik me af of het voor mijn moeder iets uitmaakte: ze heeft geen besef van plaats en tijd, en ervaart bezoek niet als bezoek, je bent er of je bent er niet – het lijkt nergens geregistreerd te worden.

Weg

“Ze is al helemaal weg”, zeg ik soms, zonder te weten of dat wel waar is: bestaan wij alleen als we ons van onszelf en onze omgeving bewust zijn? Wat weten we van eigenlijk van het leven van dementerenden? 

Jean-Jacques Suurmond beschreef hen in deze krant als onbezorgde zielen, bevrijd van de last van het ego. Anderen zien een groot lijden, een onaanvaardbaar verlies van het zelf, de ultieme aftakeling. Iets wat je voor moet zijn. Ik vrees dat ik Suurmonds blijmoedigheid niet echt kan delen – zal ook een kwestie van karakter zijn – maar bij het tegenovergestelde voel ik me evenmin thuis.

De afgelopen anderhalve week verschenen in drie kranten stukken die me een ongemakkelijk gevoel bezorgden. Wordt de dood zo langzamerhand niet al te vriendelijk welkom geheten? 

Brief

Onder de titel ‘Ons voltooide leven’ beschreef NRC het zelfgekozen einde van een levenslustig echtpaar, waarvan de man op termijn in een rolstoel terecht dreigde te komen (in dit geval speelde dementie geen rol). Trouw drukte de brief af van een alzheimerpatiënt die verdere achteruitgang niet had willen afwachten: ‘Op 7 mei ben ik gestorven’. Deze publicatie werd door de hoofdredactie ‘een kleine gedenksteen’ genoemd. 

En De Volkskrant kwam met het relaas van een alzheimerpatiënt die altijd had gezegd dood te willen bij ‘onafwendbare ontluistering’. Nu het volgens zijn vrouw en kinderen zover is, geeft hij andere signalen: “Het leven staat me als zodanig niet in de weg.” De artsen zien daarom geen grond voor euthanasie, tot wanhoop van zijn naasten. “Dat is pa niet, dat is de alzheimer die spreekt,” zegt zijn zoon.

Ik weet niet wat ik zelf zou doen als ik mijn leven tussen mijn vingers door zag glippen, en ik ben niet tegen euthanasie als deel van goede zorg aan het einde van de reis. Maar ik hoop dat ik niet te snel zal vertrekken.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de 'keiharde nuance' en het 'onverbiddelijke enerzijds-anderzijds' preekt. Lees al zijn columns terug in dit dossier.

Lees ook:  

Vlak voor zijn dood schreef alzheimerpatiënt Jan Henk Rietema (62) een laatste brief

De laatste wens van Jan Henk Rietema was euthanasie voor mensen met alzheimer of andere vormen van dementie bespreekbaar maken. Enkele uren voor hij stierf schreef hij deze brief.

Een kleine gedenksteen voor alzheimerpatiënt Jan Henk Rietema

Trouw schrijft met regelmaat over de euthanasiepraktijk en de ziekte van Alzheimer. De brieven van Jan Henk Rietema brengen beide werelden indringend bij elkaar, schrijft hoofdredacteur Cees van der Laan.

Onderzoek naar alzheimer zit op slot

Dementie is de enige van de tien dodelijkste aandoeningen waarvoor nog geen enkele hoop op genezing bestaat. Er is zelfs geen middel dat de ziekte vertraagt.

Deel dit artikel

Ik weet niet wat ik zelf zou doen als ik mijn leven tussen mijn vingers door zag glippen