Opinie

Wordt Amerika met Obama nu een best wel linksig land?

Een Indiase kunstenaar legt de laatste hand aan een schilderij met daarop president Obama, vorige week in Ahmedabad Beeld AFP
Een Indiase kunstenaar legt de laatste hand aan een schilderij met daarop president Obama, vorige week in AhmedabadBeeld AFP

Aanhangers van Barack Obama waren er ook deze keer als de kippen bij: net als in 2008 waren er opgetogen commentaren over een linkse dageraad in Amerika. De kiezer heeft gesproken en wil een ander, progressiever Amerika. Echt?

Ja, het was een fantastische uitslag. Vooral omdat ons vier jaar asociale gelijkhebberigheid van de Republikeinen bespaard is gebleven. Obama verdiende een tweede termijn. Maar een linkse omslag? Ho, ho, niet zo snel!

Latino's
Politieke voorspellers hebben het op lange termijn zelden bij het rechte eind. Wat voorspellen ze nu dan? Dat de Republikeinen zich zo in de rechtse nesten hebben gewerkt dat we niet gauw (in 2016 bijvoorbeeld), en misschien wel nooit meer van de Democraten zullen winnen. De Republikeinen kijken vooral nostalgisch achterom en niet ambitieus naar voren. Het werd een oude, witte partij in een jong, gekleurd land.

Jongeren, vrouwen en de snel groeiende groep (Spaans sprekende) immigranten hebben de partij van Reagan, Bush en Romney massaal de rug toegekeerd. De Latino-groep groeit snel. Dus komt het, luidt de redenatie, niet meer goed met de Republikeinse partij, die fanaat vasthield aan achterhaalde standpunten over abortus (verbieden), ziekteverzekering voor iedereen (socialisme!), wapenbezit (afblijven), homo-huwelijk (jakkie, nee zeg!) en ongewenste immigranten ('zelf-deportatie'!). De Republikeinen hebben daarmee veel gematigde kiezers van zich vervreemd. Ze maakten het Obama wel erg makkelijk.

Mandaat
Als je de overwinning van Barack Obama nuanceert, krijg je in Obama-minnend Nederland steevast de wind van voren. Maar je kunt er niet omheen: zijn overwinning is niet zo verstrekkend als linkse commentatoren ons voorspiegelen. Hoe groot is het mandaat van de president? Willen kiezers écht een linkser Amerika?

Eerst dat mandaat. Obama had (alweer) de mazzel van een zwakke tegenstander. In 2008 de houterige John McCain die voorbij zijn uiterste houdbaarheidsdatum was. Obama stak daar jeugdig en energiek bij af.

En nu dus Mitt Romney ('He is frozen in himself') die zoveel fouten maakte dat de Democraten hun ogen niet konden geloven. Deze koele conservatief probeerde vergeefs om à la Obama, Clinton en Reagan menigten te inspireren en te emotioneren. Mitt Romney was een droomkandidaat voor de moddergooiers van de Obama-campagne: een onbarmhartige kapitalist die met genoegen mensen ontslaat, over zijn miljoenen-inkomen amper belasting betaalt en vooral schaamteloos liegt in politieke tv-spotjes.

Als Obama in 2008 en 2012 een betere tegenstander had getroffen, had het héél anders kunnen aflopen in het land dat - leuk of niet - meer rechtse dan linkse genen heeft.

Voorbarig
Praten over een linkser Amerika is dan ook voorbarig: de opkomst was vorige week lager dan in 2008. Obama had vergeleken met toen 8 miljoen minder stemmen. Geen teken van kracht. In 2008 versloeg hij McCain met ruim 7 procent van de stemmen. Nu won hij van Romney met 2,5 procent. Een ruk naar links? In Het Huis van Afgevaardigden blijven de Republikeinen solide aan de leiding.

In de Senaat hebben de Democraten zich wél versterkt: met dank aan een paar rechtse malloten met hun 19de eeuwse uitspraken over verkrachting. Nooit eerder hebben zo weinigen in zo korte tijd zo veel vrouwelijke kiezers weggejaagd.

Ja, Amerika schuift op in de richting van acceptatie van het homohuwelijk. Het werd ook wel tijd! Een inhaalrace van de 19de naar de 21ste eeuw. Geen revolutie en geen geslaagd links activisme. Gewoon de erkenning dat een standpunt tegen 'Gay Marriage' niet meer kan in 2012. Het homohuwelijk heeft een hoge symboolwaarde. Maar je redt er het vaderland niet mee.

Betere kandidaat
Obama moet hard aan de slag met vraagstukken die op de lange termijn wél de kracht en welvaart van de Verenigde Staten bepalen. Minder verkwisting in de gezondheidszorg, meer investeringen in onderwijs, banen en infrastructuur; een beleid gericht op minder idiote inkomensverschillen en meer inspanning op milieugebied. Daar liggen in de tweede ambtstermijn de kansen van Barack Obama. Ook na de overwinning van vorige week heeft hij daarbij de hulp van de Republikeinen keihard nodig.

En 2016, de volgende presidentiële race? De Republikeinen hebben vier jaar de tijd hun fouten te herstellen en te 'herbronnen'. Reken maar dat ze uit rechts lijfsbehoud met een betere kandidaat komen. De Democraten hebben sinds Clinton aangetoond dat de politieke winst in het midden te halen valt en niet op de flanken. De Republikeinen zijn wel rechts maar niet gek.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden