Worden we niet – net als voor 1800 – weer vegetariër dan dreigt de ondergang

Een stilleven met haas en andere jachtbuit van de Amsterdamse stillevenschilder Jan Weenix.Beeld rv

Vlees op tafel was tot 1800 voor de meesten ongekend. Nu moeten we terug naar die tijd. Dat betekent: vrijwel iedereen vegetariër of anders de onverbiddelijke ondergang, meent historicus Jan Hille Noordhof.

Wie is niet opgegroeid met de notie dat de maaltijd uit aardappelen, groente en vlees hoort te bestaan? Des te opmerkelijker dat tot 1800 vrijwel iedere wereldburger vegetariër moet zijn geweest. Voor zover er vlees op tafel kwam was dat voorbehouden aan een zeer kleine elite, vooral in Europa, het enige continent met een traditie van enige vleesconsumptie.

In zijn meesterwerk ‘De structuur van het dagelijks leven’ toont de Franse historicus Fernand Braudel aan hoe het leven een voortdurende golfbeweging was van hongersnood naar een beetje welvaart naar hongersnood. Tijden van enige overvloed leidden direct tot een geboortetoename en in een even brute als onontkoombare correctie door de natuur: honger en dood. De reden van deze wrede gang van zaken was dat het land te weinig opbracht.

Waar rijst werd verbouwd, waren de rendementen redelijk, maar waar men zich vooral moest voeden met graanproducten waren de opbrengsten desastreus. Eén gezaaide graankorrel leverde zelden meer dan vier korrels op. Van die vier moest er één gebruikt worden voor de volgende oogst. Als vanzelfsprekend werd dit graan niet aan de dieren gevoerd om er vlees van te maken. Vleesconsumptie was absoluut geen optie.

Gevecht

Tot 1800 was het menselijk bestaan niet veel meer dan een gevecht om te overleven. Duizenden jaren lang bood het leven nauwelijks meer perspectief dan te zorgen dat je je maaltje bij elkaar scharrelde en je je kinderen te eten kon geven.

In dit licht zijn de Hollandse stillevens met parelhoenen en ander wild en gevogelte uit de 17de eeuw tekenen van ongekende rijkdom. Wij kunnen als (dagelijkse) vleeseters ons nauwelijks voorstellen hoe uitzonderlijk dit was.

Als Trouw bericht dat Nederland de doelstellingen van het akkoord van Parijs slechts kan halen met een reductie van de veestapel, dan verbaast dit niet. Veel te veel CO2-uitstoot. Het motief is weliswaar een ander, maar net als voor 1800 kunnen wij ons de productie van vlees niet permitteren.

Als ons gedrag niet wijzigt, zullen de grootste toekomstige conflicten, net als bijna de gehele menselijke geschiedenis, gaan over water en vruchtbare grond. Voedsel, voedselvoorziening en de keuzes die we op dat gebied maken zijn beslissend voor de wereldvrede, ons aller welzijn en voortbestaan.

Wij keren terug naar de tijd van voor 1800. Iedereen (vrijwel) vegetariër of anders de onverbiddelijke ondergang.

Lees ook: Burger moet van het vlees af

Nederlanders zullen hun eetgewoonten drastisch moeten aanpassen om de uitstoot van schadelijke broeikasgassen tegen te gaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden