Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Woorden zijn niet zomaar woorden, ze dwingen ons tot nadenken

Opinie

Seada Nourhussen

Seada Nourhussen © Maartje Geels
COLUMN

Woorden hebben geen invloed op de werkelijkheid? En dat zeggen schrijvers? Mensen die werken met taal, die léven van taal, voor wie taal dus wel degelijk redelijk allesbepalend is, beweren dat het juist niet allesbepalend is. Kies dan een ander vak, zou ik zeggen.

Waar heb ik het over? Over de vele - positieve en negatieve - reacties op ons besluit om in OneWorld, waar ik hoofdredacteur van ben, te stoppen met koloniaal taalgebruik. Wij staken de hand in eigen boezem en doorplozen ons archief op archaïsche woorden als 'inheems', 'stam', en 'etnisch'.

Lees verder na de advertentie

Dat leverde een flinke oogst op; OneWorld heeft van oudsher veel aandacht voor de ontwikkelingsindustrie en 'het Zuiden', dus voelen wij ook een extra verantwoordelijkheid om het voortouw te nemen in de dekolonisatie van onze taal. Niet alleen omdat wij streven naar een rechtvaardige wereld waarin ieder perspectief, vooral ook dat van gemarginaliseerde groepen, telt. Maar ook omdat wij als journalistiek medium nogal houden van feitelijke juistheid. Want naast koloniaal en onderdrukkend zijn veel van die termen ook totale nonsens.

NPO Radio1 liet klunzig drie witte mediamakers reageren in plaats van mij, de zwarte hoofd­re­dac­teur, even te laten inbellen

Het 'Zuiden' is een onbevredigende vernieuwing van 'ontwikkelingslanden' omdat het geografisch gewoon niet klopt; Ethiopië bijvoorbeeld ligt op het noordelijk halfrond. 'Etnisch' wordt nooit gebruikt om het Bretonse streepje te beschrijven, maar wel bij een Aztekenprint. En Nederlanders zijn nooit 'inheems', ook al hebben ze zich sinds het stenen tijdperk nooit verroerd van de plek waar hun Limburgse voorouders zich ophielden. Waarom zou je die termen alleen gebruiken voor niet-westerlingen? Om ongelijkheid te behouden?

Verbod

En hoewel we in het artikel aankondigden dat wij, OneWorld dus, met koloniale taal stoppen en alternatieven presenteerden, reageerden de hoeders van de witte dominantie in de media alsof hún een verbod was opgelegd. NPO Radio1 liet klunzig drie witte mediamakers reageren op nota bene een stuk over dekolonisatie in plaats van mij, de zwarte hoofdredacteur en auteur van het artikel, even te laten inbellen. Ik ben er vaak te gast geweest; ze hebben mijn nummer. Onder de mediamakers was Rutger Bregman van de Correspondent. Hij stemde in met ons besluit, terwijl de Correspondent juist die dag uitpakte met een stuk met levensgroot 'inheems' in de kop. GeenStijl schreef er uiteraard een vunzig artikel zonder punt over dat leidde tot een zeer plastische doodswens aan mijn adres en de oproep tot vernietigingskampen voor mensen met mijn huidskleur. We overwegen aangifte.

Emotioneel

Wat in al deze heftige, negatieve reacties, ook op stukken in OneWorld over genderongelijkheid in taal ('mankracht', 'verbroedering') en de incorrecte taal rond asielzoekers en vluchtelingen ('ongedocumenteerden' in plaats van 'illegalen'), opvalt is het woord 'kwetsen'. De taalverandering zou bedoeld zijn om bepaalde groepen niet te 'kwetsen'. Onzin en bedoeld om de discussie emotioneel in plaats van inhoudelijk te maken. Terwijl juist de negatieve reacties volledig emotioneel zijn: 'Je mag ook níks meer!'

Al deze commotie geeft al aan dat dat nonchalante gedoe over taal - 'woorden zijn maar woorden' - dus ook helemaal niet klopt. Elma Drayer - iemand die dus van taal leeft - bagatelliseerde de discussie door te beweren dat taal 'niet allesbepalend is'. Volgens Drayer buigt de werkelijkheid zich niet naar woorden. Maar ook dat is onzin. Bewust taalgebruik dwingt tot nadenken over vanzelfsprekendheden en normen. En bewuste mensen kunnen niet anders dan veranderen.

Eerdere columns van Seada Nourhussen leest u hier.

Deel dit artikel

NPO Radio1 liet klunzig drie witte mediamakers reageren in plaats van mij, de zwarte hoofd­re­dac­teur, even te laten inbellen