OpinieWoningnood

Wonen in een voormalig kantoorpand, dat is ook een oplossing

Van bestaand vastgoed kunnen prima woningen gemaakt worden, schrijven emeritus hoogleraar vastgoed Hans de Jonge (TU Delft) en Bart Krol, voorzitter van het Nationaal Renovatie Platform.

In de discussie over de oplossing van de nieuwe woningnood tekenen zich – gechargeerd – twee hoofdkampen af. In het ene kamp zitten de gelovigen die pleiten voor bouwen buiten bestaand stedelijk gebied, met rijtjeswoningen. In het andere kamp zitten de aanhangers van fors bijbouwen in de bestaande stad. Met hoogbouw en bij knooppunten van openbaar vervoer.

Het is typisch Nederlands om de discussie op deze manier te polariseren. Terwijl we met elkaar ook wel weten dat de waarheid in het midden ligt. Zeker, binnenstedelijk verdichten is aantrekkelijk. Het is echter ook complex en de betaalbaarheid van de woningen staat niet zelden onder druk. Daarom is het ook nodig om aan de randen van de steden woningen bij te bouwen. Een kansrijke verstedelijkingsstrategie verenigt beide elementen.

De vakwereld concentreert zich op nieuwbouw

Wij voegen daar een belangrijke derde pijler aan toe: de mogelijkheden van renovatie en transformatie. De aandacht in de vakwereld verschuift de laatste tijd eenzijdig naar de nieuwbouw van woningen. Alsof er niet de afgelopen 25 jaar in Nederland ook een zeer serieuze praktijk van herbestemming en transformatie is ontstaan. Laat beleidsmakers deze praktijk op waarde schatten en verder stimuleren.

De impact van renovatie en transformatie is namelijk substantieel. In 2018 zijn 13.000 woningen ontstaan door transformatie van kantoren, scholen en winkels. De lijn van de afgelopen jaren – meer dan 10.000 van zulke woningen per jaar – werd daarmee voortgezet. Bij een woningbouwproductie die de afgelopen jaren rond de 50.000 à 60.000 woningen schommelde, zijn dit stevige getallen. Er zijn volop mogelijkheden. Zo heeft de Rabobank becijferd dat er nog 2,1–2,5 miljoen vierkante meter kantorenvastgoed naar woningen worden getransformeerd. Ook de herontwikkeling van bestaand winkelvastgoed biedt kansen.

Wij verwachten dat de kansen voor transformatie alleen maar groeien. Kantoren moeten verduurzamen voor 2023; oude kantoren komen daardoor in beeld voor nieuwe functies. In winkelgebieden wordt ingezet op steeds meer compacte centra. In de aanloopstraten ontstaat hierdoor ruimte voor aantrekkelijk wonen, vlakbij de binnenstad. Een interessante derde optie bestaat uit het herverkavelen van bestaande woongebouwen door samenvoeging, splitsing en het aanbrengen van meer woonlagen (optoppen).

Oudere bedrijfsterreinen

Tenslotte is transformatie van bestaand gebied een belangrijke opgave. Er zijn in de randen van steden veel terreinen die herontwikkeld moeten worden: verouderde bedrijventerreinen, achtergebleven kassengebieden en boerderijen.

Een belangrijk pluspunt bij de transformatie van bestaand vastgoed is de factor tijd. Herbestemmingsplannen kunnen, zeker wanneer gebruik wordt gemaakt van de zogenaamde ‘kruimel’-regelgeving, vrij snel door de gemeentelijke procedurepijplijn getrokken worden. De woningen die hiermee worden gecreëerd, komen daarmee veel sneller op de markt dan bij van grootschalige nieuwbouwplannen.

Ons pleidooi is daarom: neem de kansen van renovatie en transformatie veel serieuzer. De afgelopen decennia heeft Nederland op dit vlak een indrukwekkende traditie opgebouwd. Het is zonde om de verworvenheden hiervan overboord te zetten, door een eenzijdige nadruk op de nieuwbouw van woningen. Er is veel expertise opgebouwd bij ontwikkelaars, bouwers en architecten: spreek deze aan! Hier ligt een belangrijke rol weggelegd voor overheden. Van het nationale niveau, bijvoorbeeld in de verdeling van gelden voor de nationale woningbouwimpuls van 2 miljard euro, tot met de woonvisies die op regionaal en lokaal niveau momenteel tot stand komen. Het creatief hergebruiken van bestaand vastgoed verdient daarin een volwaardige plaats.

Lees ook: 

Voor nieuwe woningen is er in de stad nog plek zat

De behoefte aan woningen neemt snel toe en daarmee ook de roep om te bouwen in het weiland. Nee, gebruik de ruimte die er nog is in naoorlogse wijken, zegt architectenbureau KAW.

We moeten snel meer bouwen

De druk op de woningmarkt is enorm. Er zijn nu maatregelen nodig, aldus Jelle Beemsterboer, wethouder wonen namens het CDA in Schagen, en Maxime Verhagen, voorzitter van Bouwend Nederland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden