OpinieBelastingdienst

Wissen van de zwarte lijst bij de Belastingdienst maakt toeslagenprobleem alleen maar groter

Geef gedupeerden van de toeslagenaffaire in ieder geval de kans om in hun dossiers te kunnen kijken, bepleit Albert Jan van Soelen, advocaat te Amsterdam.

Halsoverkop heeft de Belastingdienst onlangs een interne database uit de lucht gehaald, waarin sinds 2001 specifieke gegevens werden verzameld van ongeveer 180.000 burgers. Zo’n 5000 ambtenaren blijken toegang te hebben gehad tot dit zogenoemde FSV-systeem. Daarin is niet traceerbaar wie op welk moment welke informatie heeft opgevraagd. Vooral heffingsmedewerkers van de fiscus blijken verantwoordelijk te zijn geweest voor het toevoegen en het wissen van gegevens. Zelfs dat gebeurde overigens anoniem, want zonder ‘logging’. FSV-gebruikers blijken zelfs de mogelijkheid te hebben gehad om daarin te antedateren dan wel om nog wijzigingen aan te brengen in gegevens die allang waren verwerkt in onherroepelijke belastingaanslagen.

Via het FSV-systeem verzamelde de Belastingdienst signalen van mogelijke fraude. Het ging daarbij om bevindingen tijdens boekenonderzoeken, om verzoeken van bijvoorbeeld het OM maar ook om (soms anonieme) meldingen van burgers. Zoveel staat wel vast; dat het systeem een cruciale rol heeft gespeeld bij de recente toeslagenaffaire. In de pers kwam een gedupeerde moeder aan het woord die na lang volhouden kennis had kunnen nemen van haar dossier en daarin tot haar stomme verbazing las dat ze ervan werd verdacht een wietplantage te runnen. Deze melding bleek allerminst het resultaat van gedegen onderzoek, maar was gebaseerd op een klikbrief.

Van de regen in de drup

Met het besluit om het FSV-systeem uit de lucht te halen komen de burgers die daarin zijn geregistreerd van de regen in de drup. FSV-registraties zijn immers op grote schaal terechtgekomen in algemene dossiers van de Belastingdienst, die voor alle medewerkers toegankelijk zijn. De fiscus erkent inmiddels eufemistisch dat dergelijke ‘doormeldingen’ in de praktijk leiden tot “een mogelijk meer intensieve klantbehandelingsvorm dan noodzakelijk is”.

Het probleem is dat ongetwijfeld een groot aantal dossiers binnen de fiscus is besmet met informatie uit het FSV-systeem, terwijl niet meer traceerbaar is welke informatie dat systeem tot voor kort over de burgers in kwestie bevatte. Daarmee is het voor hen dus onmogelijk om zich te verweren tegen eventuele onjuistheden.

Als de kersverse staatssecretarissen Van Huffelen en Vijlbrief menen wat ze eerder hebben gezegd, namelijk dat ze rigoureus een einde willen maken aan de puinhoop binnen de Belastingdienst, dan zouden ze burgers het recht moeten geven om ten minste te weten te komen of hun naam in het FSV-systeem voorkomt. En ook welke informatie er over hen is vastgelegd en bij welke beslissingen het systeem een rol heeft gespeeld. Daar waar nodig moet de Kamer hen hiertoe dwingen, snel.

Ik pleit er bovendien voor om de afwikkeling van deze verzoeken uit te besteden aan een onafhankelijke partij, die geen banden heeft met de Belastingdienst. Ook niet onbelangrijk: de interne discussie binnen de fiscus over FSV blijkt op 21 januari 2019 aan het rollen te zijn gekomen. Om uit te sluiten dat er sindsdien tal van gegevens uit het systeem zijn gewist, moeten de staatssecretarissen erop toezien dat de backups uit de mottenballen worden gehaald en dat daaruit eerst de laatste FSV-versie wordt gegenereerd van voor die datum. Alleen als deze versie de basis vormt voor het verstrekken van inlichtingen aan de desbetreffende burgers kunnen zij er immers zeker van zijn dat er achter de schermen niet eerst een ‘opschoonactie’ heeft plaatsgevonden om relevante sporen uit te wissen. Sluitstuk van deze operatie moet zijn, dat burgers die zich willen verweren tegen onjuiste FSV-gegevens de garantie krijgen dat hun verweer wordt toegevoegd aan de actuele fiscale dossiers.

Lees ook:

‘De Belastingdienst heeft mijn leven overhoop gehaald’

Al vanaf het begin had Genelva Hendrison het gevoel dat er iets niet klopte. Toen zij in 2013 kinderopvangtoeslag aanvroeg, duurde het veel langer tot ze een beslissing kreeg dan bij anderen. 

Asscher en Wiebes in 2014 al gewaarschuwd voor de gevolgen van het toeslagenbeleid

De bewindslieden Eric Wiebes (VVD) en Lodewijk Asscher (PvdA) zijn in 2014 al door hun eigen ambtenaren gewaarschuwd voor de gevolgen van het terugvorderen van kinderopvangtoeslagen. Maar een besluit om dat terugvorderingsbeleid bij te stellen kwam er niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden