Column

Winnen de separatisten straks in Catalonië, waarna Spanje en de EU beide uit elkaar spatten?

Stevo Akkerman: "Een oplossing in Catalonië kan alleen bestaan uit een nieuwe formulering van de Catalaanse autonomie"Beeld Trouw

Het jaar is nog niet voorbij, maar als u het goed vindt, begin ik alvast een beetje met opgelucht ademhalen. Als de verkiezingen in Catalonië morgen de opmaat vormen van een ernstig gesprek tussen Barcelona en Madrid, hetgeen ik hoop, is 2017 voor Europa definitief niet het rampjaar geworden dat in het verschiet leek te liggen.

Marine le Pen won niet in Frankrijk, de PVV won niet in Nederland en de AfD won niet in Duitsland. Ja, ze veroverden zetels, maar ze kwamen niet aan de macht: de ‘Patriottische Lente’ waar ze in het voetspoor van Donald Trump mee hadden gedreigd bleef uit. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat de middelpuntvliedende krachten die de EU uit elkaar willen laten spatten van de aardbodem zijn verdwenen - ze zijn er nog en ook zij kijken naar Catalonië, hopend op een daverende clash.

“We moeten de Catalanen steunen”, tweette Thierry Baudet eind oktober. “Ze zijn een wig waarmee we de EU kunnen openbreken en stukmaken.” Ik citeerde dat al eens eerder, toen Baudet nog geen ‘politicus van het jaar’ was, een eer die overigens in 2016, 2015, 2013 en 2010 te beurt viel aan Geert Wilders. Je vraagt je af wat je moet doen om deze ‘EenVandaag’-onderscheiding te verdienen. Maar ik dwaal af. De kwestie is: krijgen Baudet & Co hun zin en winnen de separatisten morgen de verkiezingen in Catalonië, waarna Spanje uiteenvalt en de EU aan versplintering en verdeeldheid ten onder gaat?

Voortekenen

Niemand weet het, maar de voortekenen lijken erop te wijzen dat de Catalanen de beslissende sprong naar onafhankelijkheid niet zullen maken. Vanuit zijn cel in Madrid heeft de Catalaanse vicepresident Oriol Junqueras laten weten dat wat hem betreft een eenzijdige afscheiding niet aan de orde is. Hij wil ‘handen schudden en bruggen bouwen’, schrijft hij. ‘Ik verzeker u dat we eerst democraten zijn en dan pas separatisten.’ Junqueras is de leider van de grootste pro-onafhankelijkheidspartij, zijn woorden tellen minstens zo zwaar als die van Carles Puigdemont, de naar België gevluchte Catalaanse president. En de koers die Junqueras schetst - praten, democratische beginselen respecteren - is de enige die Spanje en Catalonië vooruit kan helpen, iets wat ook het stijfkoppige Madrid zou moeten begrijpen.

Peilingen suggereren dat de verkiezingen zullen bevestigen wat al lang bekend is: de verhouding tussen voor- en tegenstanders van een onafhankelijk Catalonië ligt zo dicht bij fiftyfifty, dat er geen democratische basis is voor zoiets ingrijpends als een afscheiding. Een oplossing kan alleen bestaan uit een nieuwe formulering van de Catalaanse autonomie, of liever: eerherstel van een oude formulering. Ergens in een la moet nog het compromis liggen uit 2006, gesloten onder de socialistische regering van premier Zapatero, waarin Catalonië een ‘natie’ binnen Spanje heette. Ik noem het een ‘Europese’ oplossing: delicaat zwevend tussen regionale, nationale en boven-nationale identiteit.

En o ja, de steun voor Catalaanse onafhankelijkheid stond in 2006 op 14 procent.

Lees hier meer columns van Stevo Akkerman

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden