de vraag van monic

Wilt u voortaan uw eigen burgemeester kiezen?

Monic Slingerland Beeld Leo Lanser

Wat hij zou doen als er een atoomramp plaatsvond in Utrecht en hij burgemeester was? “Hard wegrennen”, zei zanger Henk Westbroek, tijdens een gesprek in 2007 over zijn eventuele kandidatuur als burgemeester van Utrecht. Hard wegrennen, want de burgers hadden niets aan hem als hij ‘verdampt was’.

Het antwoord van Westbroek overtuigde de commissaris van de koningin Roel Robbertsen (CDA) niet. De burgers van Utrecht konden bij het toenmalige raadgevende burgemeestersreferendum daarom uit twee andere kandidaten kiezen. Allebei van de PvdA, wat leidde tot veel geschamper. De keuze viel op Aleid Wolfsen, die inderdaad ook werd benoemd door de Kroon. De opkomst van het referendum was met 9 procent wel schokkend laag en daarmee was het referendum ook ongeldig. Omdat ook andere burgemeestersreferenda een lage opkomst kenden werd het fenomeen in 2008 weer afgeschaft.

Maar komende week komt de mogelijkheid voor burgers om direct een burgemeester te kiezen een stapje dichterbij. Het verkleinwoord is in dit geval beslist functioneel, want het gaat alleen om het weghalen van een barrière die directe verkiezing in de weg staat. De Eerste Kamer gaat dinsdag in tweede lezing stemmen over de mogelijkheid om de huidige benoemingsprocedure uit de Grondwet te halen. Wat het alternatief daarvoor wordt, staat niet in het voorstel.

Mede daarom zijn 31 burgemeesters er tegen. Onder hen zijn Paul Depla, burgemeester van Breda, Ahmed Aboutaleb van Rotterdam en Ahmed Marcouch van Arnhem. Femke Halsema (Amsterdam) tekende de protestbrief niet. Niet zo vreemd.

De huidige procedure, die zich vooral achter allerlei schermen afspeelt, is namelijk niet alleen vaak beschadigend voor kandidaten, maar geeft ook burgers het gevoel dat ze een soort onmondige kinderen zijn. De perikelen rond de benoeming van Femke Halsema zijn een voorbeeld van de bezwaren van die achterkamertjespolitiek.

Het pad naar de gekozen burgemeester is moeizaam. Maar burgers vragen om meer directe invloed, zeker ook op hun eigen omgeving, en zijn vaak goed geïnformeerd. De taak van de burgemeester, verbindend zijn in deze tijd van polarisatie, laat zich al snel vertalen in een directe verkiezing.

De democratie verandert, maar de taak van burgemeesters ook. In Noord-Brabant, maar niet alleen daar, moeten zij de strijd aangaan met keiharde drugscriminaliteit. Wat betekent dat voor een directe verkiezing? Depla is tegen. Want als gekozen burgemeester ben je volgens hem kwetsbaarder.

Een meerderheid van de Nederlanders, 60 procent, is voor de gekozen burgemeester. Maar dat is geen garantie dat de opkomst bij een echte verkiezing hoog genoeg zal zijn.

Mocht de Eerste Kamer dinsdag de volgende horde nemen, dan nog is de gekozen burgemeester toch nog vele hordes verwijderd.

Vandaar mijn vraag: zou u voortaan uw eigen burgemeester willen kiezen?

Stuur uw reactie van circa 150 woorden uiterlijk dinsdag 12 uur naar lezers@trouw.nl, voorzien van naam en adres. Een keuze uit de antwoorden verschijnt woensdag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden