Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Willen vrouwen niet meedoen op de universiteit, of mogen ze het niet?

Opinie

Robert Vonk

© Tark TRN
Emancipatie

De universiteit een bolwerk van meritocratische idealen waar het niet uitmaakt of je man of vrouw bent, maar of je genoeg ambitie toont? Dat is een romantisch beeld van wetenschap: in de praktijk komt het er vaak op neer bij wie je gepromoveerd bent, schrijft Robert Vonk.

In zijn opiniebijdrage aan Trouw van afgelopen zaterdag stelt de Rotterdamse filosoof Ger Groot dat wetenschap een rat-race is en dat vrouwen die steeds vaker laten voor wat die is. Dat heeft volgens hem niet te maken met uitsluiting, maar met het feit dat de universiteit een soort maatschappelijke voorhoede van bovengemiddeld intelligente mensen zou zijn - en dat dit nu eenmaal een bepaald slag mensen aantrekt. Vrouwen horen daar blijkbaar niet bij. Dit negentiende-eeuwse romantische idee van een universiteit is natuurlijk klinkklare onzin.

Het idee dat het aantal vrouwen in hoge posities aan de academie niets te maken zou hebben met uitsluitingsmechanismen is, als je de samenstelling van de Nederlandse studentenpopulatie in ogenschouw neemt, gewoonweg niet vol te houden. Vrouwen doen het goed in het onderwijs en onderzoek. Beter dan mannen, ook op de universiteit. De recentelijke gepubliceerde Emancipatiemonitor van het SCP laat daar volgens mij weinig misverstanden over bestaan.

Toch heeft dit blijkbaar geen effect op de samenstelling van het hoogleraren- en docentencorps. Dit geldt overigens niet alleen voor vrouwen, maar ook voor mensen met een migratieachtergrond. Willen die groepen dan echt niet meedoen aan de rat-race of mogen ze niet meedoen? 

Gebrek aan ambitie?
Het is toch uiterst opmerkelijk dat er weinig vrouwelijke medisch specialisten in opleiding zijn (even de huisartsenopleiding daar gelaten). En waar blijven de medisch specialisten met een Turkse of Marokkaanse achtergrond? Je zou die normaliter - nu we drie of vier generaties verder zijn - toch wel in enigen getale in de specialistenopleidingen mogen terugzien? Toch komen we hen maar sporadisch tegen. Ligt dat probleem echt alleen maar bij een gebrek aan ambitie, het niet willen meedoen met de rat-race? Of vinden ze de weg niet? Kunnen ze niet aanhaken bij een hoogleraar die hen de weg wijst, een deur opent, of hen op het juiste moment een zetje geeft?

Lees verder na de advertentie
Het idee dat er geen uitsluiting van vrouwen is, is simpelweg niet vol te houden

Dan het door Groot geopperde 'elitisme van intelligentie, doorzettingsvermogen, toewijding en een zekere fanatisme' dat de universitaire wereld zou kenmerken. Iedereen die een blauwe maandag aan de academie verbonden is geweest, weet dat er daar mensen rondlopen die je op basis van hun wetenschappelijke prestaties, innovatief vermogen of zelfs op basis van hun onderwijskwaliteiten daar niet zou verwachten.

Toch zitten ze daar. Hoezo excellent? Ook het jaarlijkse NWO Veni-circus levert lang niet altijd de topwetenschappers op die het beweert op te leveren: ook met een half mislukt proefschrift en twee boekrecensies kom je door de ballotage, als je maar bij de goede hoogleraar gepromoveerd bent. Dat is misschien niet erg, maar we moeten niet blijven doen alsof het niet zo is. Daarmee draaien we onszelf echt een rad voor ogen. 

Kleur bekennen
Wat mij betreft wordt het hoog tijd dat we binnen de academie kleur bekennen. Ook binnen deze biotoop geldt vaak: it's not what, but who you know. Aanstellingen op universiteiten worden meestal niet vergeven op basis van je academische merites, je wetenschappelijke prestaties, of je innovatieve ideeën - waarom zou het KNAW-rapport over interdisciplinair onderzoek jonge wetenschappers anders adviseren om in het begin van je carrière vooral niet interdisciplinair te zijn, terwijl dit toch echt een toverwoord is dat in iedere vacature bij iedere opleiding aan elke Nederlandse universiteit voorkomt. 'The elephant in the room' is hier natuurlijk dat de door Groot gepretendeerde 'objectieve aanstellingscriteria' die op de universiteit zouden gelden  - alleen de allerbesten krijgen een plek - gewoon niet werken, anders zou de zinsnede 'het was een zuivere procedure' niet zo vaak vallen bij de afhandeling van afgewezen kandidaten. 

Het komt er blijkbaar dus gewoon op aan wie je kent, bij wie je gepromoveerd bent en of je gezien de huidige stand van wetenschap niet al te wilde ideeën hebt. De universiteit - ben ik bang - weerspiegelt hiermee de maatschappij toch echt een stuk beter dan Ger Groot lijkt te denken. Mannen nemen mannen aan, en vrouwen nemen ook mannen aan. Daar is misschien als fenomeen niet zoveel aan te doen, maar we zouden wel een keer mogen erkennen dat het gebeurt. We kunnen werkelijke uitsluitingsmechanismen niet afdoen als onzin en ons dan verschuilen achter een soort cognitief-elitair ideaal dat er nooit geweest is.

Robert Vonk is als wetenschappelijke medewerker verbonden aan de afdeling Health, Ethics and Society (HES) van Maastricht University.

Ook met een half mislukt proefschrift en twee boekrecensies kom je door de ballotage



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Het idee dat er geen uitsluiting van vrouwen is, is simpelweg niet vol te houden

Ook met een half mislukt proefschrift en twee boekrecensies kom je door de ballotage