column

Wilders had wat kunnen leren van zijn Zwitserse collega Levrat

Lex Oomkes Beeld Maartje Geels

De Verenigde Staten kennen hun volkomen irrationele traditie rond de vrijheid om wapens te dragen, maar de Zwitsers kunnen er ook wat van. Het aantal wapens dat in dat land circuleert, is ongekend. Met alle gevolgen van dien. Ook het aantal ongelukken met schietwapens is ongekend. Zoals ook het aantal dodelijke incidenten in de familiesfeer ver boven het EU-gemiddelde ligt.

Kom niet aan de Zwitser, maar kom vooral niet aan zijn wapen. En toch. Toch werd afgelopen zondag in een referendum een strengere richtlijn aangenomen voor semi-automatische wapens. Elk onderdeel dient voortaan geregistreerd te staan. Het lijkt een kleine ingreep, maar voor de Zwitser is het een maatregel die de eigen identiteit raakt.

En dat allemaal omdat de Europese Unie het voorschrijft. Zonder dit strengere toezicht op half-automatische wapens geen Zwitsers lidmaatschap van Schengen en dus geen vrij verkeer door Europa voor de Zwitser. Liever lid van Schengen dan het vrije bezit van een revolver, moet de kiezer gedacht hebben. De ratio kreeg voorrang op de identiteit. Alsof de Nederlander Zwarte Piet opgeeft voor de vrije Europese markt.

De afgelopen weken werd in Zwitserland vrijwel hetzelfde debat gevoerd over Europa als in Nederland. Terwijl de Zwitser zogenaamd trots is geen burger te zijn van één van de door Brussel geknechte landen.

Noorwegen

Het principiële debat werd niet alleen gevoerd vanwege pistolen of ander schiettuig. De Zwitsers hebben maar liefst 120 bilaterale verdragen met de EU, die het land volledig binden aan de Europese besluitvorming. De Zwitsers wezen in 1992, ook al via een referendum, een veel directere band met de EU af. Noorwegen koos dat jaar wel voor die band.

Materieel komt wat de opeenvolgende regeringen in Bern deden echter op precies hetzelfde neer. Bij 120 zeer grote tot kleinere onderwerpen is Zwitserland volledig overgeleverd aan besluiten vanuit Brussel. Het is de vraag of het wijs is hiermee door te gaan of dat het eerlijker is die verdragen te vervangen door één regeling à la het Noorse voorbeeld. Sterker, de vraag is ook in Zwitserland opgekomen of gewoon lid worden niet het echte antwoord zou moeten zijn.

Een voorbeeld van hoe armoedig het momenteel gaat: de Zwitsers willen een zogeheten Lohnschutz. Een bepaling die ervoor moet zorgen dat iedereen die in Zwitserland werkt hetzelfde loon krijgt voor hetzelfde werk. Vrij verkeer van werknemers uit de EU is er al, nu nog voorkomen dat loondumping mogelijk is. Alleen... dat wordt in Brussel bepaald. En daarom legde de president van de sociaal-democratische SP, Christian Levrat, in een uitvoerig, zeer interessant tv-debat tussen Zwitserse politici uit dat hij bij Europese geestverwante partijen lobbyt om zo’n bepaling in de Brusselse wetgeving te krijgen. Levrat moet lobbyen en alsjeblieft zeggen tegen, in dit geval, geestverwant Frans Timmermans. In plaats van samen met Timmermans daarvoor verantwoordelijk te kunnen zijn.

Profiteren

Europa is in Zwitserland een even groot taboe-onderwerp als hier in Nederland. Al wordt, zoals in het wapenreferendum, af en toe een verstandig besluit genomen. Het land is al jaren het grote voorbeeld van bijvoorbeeld Geert Wilders en anderen die denken te kunnen profiteren van de interne Europese markt zonder de last van het lidmaatschap van de unie. Hij had de afgelopen weken eens stage moeten lopen bij politici als Levrat. En de Nederlandse kiezer had de debatten op de Zwitserse televisie van afgelopen week eens moeten zien.

Lex Oomkes is senior politiek redacteur bij Trouw, en schrijft wekelijks een column.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden