Column Stevo Akkerman

Wie met de wet een ideeënstrijd wil winnen, heeft al verloren

De Raad van State had al gewaarschuwd: de wet die gelaatsbedekkende kleding verbiedt, beter bekend als het boerkaverbod, rammelt aan alle kanten. Het is een grof wapen dat wordt ingezet op een terrein waar precisie vereist is en waarvoor de juiste instrumenten al bestonden: de Wet op de identificatieplicht of de Wet openbare manifestaties. En scholen konden altijd al hun eigen maatregelen treffen.

Maar de wet moest er volgens een Kamermeerderheid koste wat kost komen, ook al was meteen duidelijk dat de handhaving een crime zou zijn. Resultaat: onverstandige wet ingevoerd, verwarring gezaaid bij politie, speeltuinen en vervoersbedrijven.

Dus wat nu? CDA-Kamerlid Harry van der Molen is verontwaardigd; hij zei zaterdag dat minister Ollongren ‘beter haar best moet doen’ en wil weten ‘hoe dit zo fout heeft kunnen lopen’. Ik vermoed dat de Raad van State daar wel ideeën over heeft.

Uiterlijke manifestaties

Wat zich hier wreekt, is dat een maatregel is uitgevaardigd die het denken van mensen wil veranderen, terwijl de wet alleen het handelen kan aanpakken. Je wilt de opvattingen van de ultra-orthodoxe islam een halt toeroepen, maar daar heb je geen middelen voor omdat opvattingen zich niet laten dwingen, en dan richt je je pijlen maar op hun uiterlijke manifestaties. Terwijl de vraag is of die een werkelijk probleem vormen. Dat is in praktische zin ingewikkeld – waar begint en eindigt de strafbaarheid van kledingstukken? – en in tactische zin niet erg effectief: de opvattingen zijn er nog steeds, wellicht zelfs in sterkere ­mate.

Maar is de boerka of de nikab dan geen afschuwelijk ding? Ongetwijfeld. Wandelende gevangenissen zijn het, gebaseerd op een zeer ongezonde kijk op lichamelijkheid en seksualiteit. Maar hebben mensen niet het recht hun eigen gevangenis te kiezen? Mag iedereen niet net zo ongezond denken over zijn of haar lichaam als hij of zij wil? Natuurlijk kunnen er vraagtekens worden gezet bij de ‘vrije keuze’ voor onvrijheid, maar dat geldt voor veel keuzes die mensen maken, en dan nog: laten we vooral zeer huiverig zijn voor een overheid die zich met dwangmaatregelen op dit gebied begeeft.

Fel en hartstochtelijk

De ideeënstrijd over religieuze en levensbeschouwelijke noties is aan de burgers, en die strijd mag fel en hartstochtelijk worden gevoerd. Maar wie de arm van de wet nodig heeft om te winnen, heeft in feite al verloren. Iets hiervan meende ik ook te ontwaren in de discussie over het bijzonder onderwijs, die de afgelopen weken weer woedde. Afschaffen die rare toestand, werd er geroepen, want religie is achterlijk en onderdrukkend en gebaseerd op angst. Dat kan allemaal zo zijn, het geloof is vatbaar voor allerlei ondeugden, wat dat betreft lijkt het wel een beetje op het ongeloof. Maar de kwestie is: wie bepaalt wat achterlijk is en wat niet? Dat zou ik, ook als ouder, graag zelf bepalen.

Er zijn vele vormen van onvrijheid, en je zou iedereen gunnen daaruit te worden bevrijd. Maar dat ­bereiken we niet door – ik noem maar wat – mensen de toegang tot de bus te weigeren.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden