SchrijverscolumnGerbrand Bakker

Wie is hier de baas? Boekhandels trekken onevenredig veel macht naar zich toe

Beeld Trouw

‘Juist nu is het belangrijk dat er boe­ken blijven verschijnen, dat we campagnes blijven maken, dat onze boeken aandacht krijgen. De boekhandel heeft ons gevraagd om toch vooral alle commercieel kansrijke boeken wél te laten verschijnen, en om boeken die veel persoonlijke ondersteuning van boekverkopers nodig hebben liever uit te stellen. De komende tijd zullen we – uitgevers, marketing/ verkoop en ik – per boek bepalen wat te doen. Het spreekt voor zich dat we jullie hier zo veel mogelijk van op de hoogte houden.’ Dit is een passage uit een mail die uitgeverijconcern Singel alle betrokkenen stuurde. Ik moest daar even diep over nadenken.

Er is natuurlijk altijd al de wie-is-er-nu-eigenlijk-het-meest-onmisbaar-in-boekenlandcompetitie gaande. Elke beroepsgroep zal kunnen beargumenteren dat hij de onmisbare schakel is in het verschijnen van boeken. Als een schrijver geen boek schrijft, zijn er geen boeken. Als een uitgever die boeken niet uit wil geven, kan de schrijver wel inpakken. Als de boekhandel de boeken niet wil verkopen, kunnen schrijver én uitgever wel inpakken, maar als er geen boeken en geen uitgevers zijn, hebben de boekhandels helemaal geen boeken om te verkopen. Kortom: iedereen in de ketting is een onmisbare schakel.

Het jammere is en blijft toch wel dat de schrijver financieel altijd aan het kortste eind trekt: hij of zij verdient veruit het minst aan het werk dat hij of zij geschreven heeft. Maar goed, dat vind ík, omdat ik schrijver ben. Het is nu eenmaal niet anders.

Qua aandacht voor literatuur is er niets veranderd

De boekhandel verdient het meest aan een boek en dat vindt de boekhandel ook volstrekt terecht, want ja: huur van het pand, salarissen van medewerkers, enzovoort. En nu, in de mail die ik kreeg, lees ik dus dat zij ook nog eens dicteren wat er uit zou moeten komen in deze tijd. En uitgevers, in elk geval deze uitgevers, laten hun oren daarnaar hangen. Een boek van een grote naam kan onbekommerd op de markt gebracht worden, want de naam van de schrijver doet een lezer kopen. Ook online. Want dat is het punt natuurlijk: er komen minder mensen naar de boekhandel, en men verwacht dat de aankopen via internet flink zullen stijgen, dus een boekhandelaar kan niet dat ene in zijn ogen prachtige debuut aanprijzen en verkopen.

Is dit wenselijk? Nou, ik vind van niet. De media draaien, al dan niet zonder publiek, gewoon door. Kranten publiceren interviews met schrijvers, óók debutanten, kranten recenseren boeken, óók van debutanten of de meer obscure schrijvers. Iedereen blijft bij ‘Mondo’ aanschuiven en als de mensen volledige corona-uitzendingen van ‘Ji­nek’ of ‘Op1’ beu worden, zullen en kunnen daar ook schrijvers aanschuiven.

Kortom: qua aandacht voor literatuur is er niets veranderd. Boekhandels trekken onevenredig veel macht naar zich toe. Zij zijn bezorgd om hun eigen verdienmodel en zien daarbij de financiële gevolgen voor uitgevers en schrijvers over het hoofd. Zo geven ze wellicht impliciet te kennen dat zij vinden dat zij de top van de apenrots zijn, terwijl dus – even los van wie nou het meest verdient aan een boek – alle schakels van de literaire ketting even belangrijk zijn. Alleen hier­om al vind ik dat uitgevers gewoon moeten uitgeven wat zij uit willen geven. Schrijvers hoef ik niet te vertellen dat zij moeten schrijven wat ze willen schrijven. Dat doen ze toch al, en als ze het niet doen, zijn ze geen knip voor de neus waard.

Gerbrand Bakker schrijft met Franca Treur om beurten een wisselcolumn over lezen, schrijven en het literaire leven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden