Sylvain Ephimenco Beeld Trouw

Column Sylvain Ephimenco

Wie inclusief te werk wil gaan zal eerder we/wij gebruiken

Ik had een griepprik moeten halen gisteravond. Helaas was de griep sneller bij mij dan de prik. Ik lig nu in bed te dampen met een laptop op mijn buik om te tikken. 

Ho, ho, stop de persen! In de vorige drie zinnen, behalve een dosis zelfmedelijden, tel ik al twee keer ‘ik’. Een leek begrijpt dat hier het mechanisme van uitsluiting in werking is getreden. Bovendien, las ik jaren geleden in Trouw dat ‘wie een brief begint met “ik”, is een grote stommerik’. Is een column in feite iets anders dan een brief aan de lezers? 

Ooit stelde de Franse filosoof Blaise Pascal (1623-1662) onomwonden vast dat ik ‘afgrijselijk’ is (‘le moi est haïssable’). Volgens Pascal is die ‘ik’ verder ook ‘onrechtwaardig’ en ‘maakt van zichzelf het centrum van alles’. In populair Nederlands vertaald: ‘Ikke, ikke, ikke en de rest kan stikken’.

Krochten van de uitsluiting

Wie inclusief te werk wil gaan zal daarom eerder we/wij gebruiken. Denk aan de nobele protesten die de val van de Berlijnse Muur inluidden met kreten als ‘Wir sind das volk’. Behalve dat toen de anti-islambeweging Pediga deze leus overnam, die ‘wir’ van zijn inclusieve wolkje naar de krochten van de uitsluiting afdaalde. Hetzelfde geldt voor het befaamde ‘wij-gevoel’ dat groepsverbondenheid moet uitdrukken. 

Volgens de historisch letterkundige professor Lotte Jensen (Radboud Universiteit in Nijmegen) bestaat het ‘wij-gevoel’ uit een cultus van mythes. Ze ziet de Nederlandse geschiedenis als een van verdeeldheid (protestanten tegen katholieken, oost tegen west of republikeinen tegen Oranjegezinden): ‘Het creëren van een groepsgevoel gaat vaak gepaard met het uitsluiten van anderen.’

Hemeltje, wat is er dan nog niet fout in deze muterende tijden? Ikzelf, niet van enkele vette smetten vrij, schreef onlangs op deze plek: ‘Laten we Allerzielen met een vrolijke noot vieren’. We? Maar dan joden, atheïsten en moslims uitgezonderd?

Uniform standpunt

Dit brengt me op de column van onze ombudsman afgelopen vrijdag. Hij rapporteerde over de vraag aan lezers in de dagelijkse Trouw-nieuwsbrief van 1 november: ‘Moeten we medelijden hebben met IS-vrouwen?’ Deze formulering, schreef hij, ‘doet geen recht aan de diversiteit die de krant wil bereiken’. Volgens de ombudsman kan ‘het gebruik van het woord “wij” suggereren dat “de” Nederlander een uniform standpunt moet innemen over deze kwestie.’

Kijk, wat op zich als een legitieme vraag leest, zou dus mogelijk tot uitsluiting van groepen kunnen leiden? Ik vond dit merkwaardig en wil nu de ombudsman van zijn schuldgevoel afhelpen. De vraag is die van een krant aan zijn lezers. Deze ‘wij’ is simpelweg Trouw-lezers plus redactie. Bij deze Trouw-lezers vindt men vanzelfsprekend verschillende nationaliteiten, religies, etnische afkomst, sociale rangen enzovoort. En, wie weet, lezen misschien ook enkele IS-aanhangers mee.

Diversiteit troef en inclusiviteit gegarandeerd. En als je het verbreedt, kun je zelfs poneren dat deze ‘wij’ iedereen omsluit die geen IS-vrouw is. Niet verder worstelen: formulering is meer dan correct.

Drie keer per week werpt columnist Sylvain Ephimenco zijn blik op de actualiteit. Lees zijn columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden