Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wie in Catalonië geen separatist is, mag zich geen Catalaan noemen

Opinie

Ger Groot

Ger Groot © Trouw
Column

‘De Catalanen zijn verdeeld in twee kampen’, twitterde iemand. ‘Zij die zeggen dat de Catalanen verdeeld zijn en zij die dat ontkennen, want wie zegt dat Catalonië verdeeld is, is geen Catalaan.’ 

Het klinkt als een kwinkslag maar is bittere realiteit in een regio waar de spanningen tussen voor- en tegenstanders van onafhankelijkheid oplopen.

Lees verder na de advertentie

Deze week presenteerde Carles Puigdemont, voormalig regiopresident van Catalonië, met veel mediageweld zijn boek over de Catalaanse crisis. Hij werd erover in de Nederlandse pers veelal opvallend lankmoedig geïnterviewd. Ook in deze krant mocht hij zich beklagen over ‘de schendingen van fundamentele rechten’ en de afzijdigheid van Europa – al kwam die volgens hem niet als een verrassing.

Temidden van alle leugens waarmee de Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging het Britse brexit-kamp naar de kroon steekt kon die laatste gotspe er ook wel bij. Net als het zaaien van twijfel aan ‘de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht’ in Spanje: een kunstgreep die we in Nederland kennen uit de mond van Geert Wilders. En het gebruik van nep-nieuws, zoals over – zo lichtte deze krant toe - ‘het harde optreden van de Spaanse politie tijdens het referendum vorig jaar’.

De horror-verhalen daarover hebben brede en, lijkt het, beklijvende school gemaakt. ‘Uiteindelijk belandden toen meer dan duizend mensen in het ziekenhuis,’ wist de NOS deze week nog te melden. In werkelijkheid, zo ontdekte de Spaanse krant El País met wat simpel rondbellen, was het aantal daarvan op de vingers van één hand te tellen. Een vrouw wier vingers - ‘stuk voor stuk’ - door de politie gebroken zouden zijn bleek er met welgeteld één kneuzing vanaf te zijn gekomen. Deze week mocht ze voor de Catalaanse televisie opnieuw in geuren en kleuren vertellen welke gruwelen haar waren aangedaan. 

Demos van de Catalaanse Republiek

Intussen legde Puigdemont het buitenland geduldig uit hoe democratisch, inclusief en vooruitstrevend het project voor een onafhankelijk Catalonië wel niet was. Ook al wordt dat slechts gesteund door een – gaandeweg afkalvende - minderheid van de bevolking, de beslissing om tot een andere staat te komen is onherroepelijk, zo verklaarde hij in een onthullend interview met de Nederlandse hispanisten Sebastiaan Faber en Gijs Mulder.  Over percentages van steun onder de Catalanen zelf wilde hij het niet eens meer te hebben; onafhankelijkheid was gewoon een feit, wettig of niet.

Dat feit constitueert de ‘demos van de Catalaanse Republiek’, aldus Puigdemont, in een poging elke ‘völkische’ bijklank weg te poetsen uit zijn vriendelijke versie van het nationalisme: ‘multicultureel en veeltalig’. Wat dat in werkelijkheid betekent moet je vragen aan de ouders wie het in Catalonië steeds moeilijker wordt gemaakt hun kinderen naar een Spaanstalige school te sturen. Want ‘Catalaans is wie Catalaans wil zijn’, aldus de tolerant ogende definitie van Puigdemont. Maar dan wel op de voorwaarden van de afscheidingsbeweging: ‘een vrijwillige beslissing binnen het kader van een collectief project.’

Het zit diep: wie in Catalonië geen separatist is, is geen Catalaan

Dat klinkt al een stuk minder welwillend. Hoe dat uitpakt bewees de voormalige voorzitster van het Catalaanse regioparlement Núria de Gispert deze week opnieuw in een Tweet. Het voorwerp van haar woede was Inés Arrimadas, de welbespraakte leidster van de centrum-liberale partij Ciutadans, die zich met hand en tand tegen de onafhankelijkheidsbeweging verzet. Ze wist niet alleen haar partij bij de laatste verkiezingen de grootste van het regioparlement te maken, maar ook te bewijzen dat een ‘immigrante’ uit Andalusië (ruim een derde van de Catalaanse bevolking is elders geboren) een briljante politieke carrière kan maken.

Té briljant voor Gispert waarschijnlijk. Want wat heeft deze ‘onbekwame en onwetende’ Arrimadas eigenlijk nog te zoeken in Catalonië? – zo twitterde zij. ‘Ze moet wel heimwee hebben naar haar dorp. Wie dwingt haar om hier te blijven?'

Opnieuw denk je onwillekeurig aan Geert Wilders – die het in Istanbul geboren kamerlid Tunahan Kuzu er al meermalen toe heeft uitgenodigd zijn heil te zoeken in Turkije. Ook voor Gispert was het niet de eerste keer dat ze Arrimadas terugwenste naar haar geboortegrond. Eerder kwamen er nog excuses – maar bij recidive blijkt hoe diep het zit: wie in Catalonië geen separatist is, is geen Catalaan.

Charmeoffensief

Dat is het lelijke en helaas al te ware gezicht van het Catalaanse onafhankelijkheidsstreven. Het weet dat met een aanhoudend charmeoffensief en hulp van (veelal Russiche) trollen zorgvuldig buiten het blikveld te houden. Ook in Nederland wordt het met veel vriendelijker ogen bekeken dan kort geleden nog het Noorditaliaanse separatisme van ‘Padania’ – ook al wortelt het in dezelfde onwil de eigen voorspoed te delen met minder gelukkige regio’s. Want achter alle culturalistische en quasi-democratische retoriek torent huizenhoog het geld – en de in deze steeds zelfzuchtiger tijden obsoleet geworden vraag naar solidariteit en ware openheid. 

Ger Groot bekijkt de actualiteit door een filosofische bril. Zijn eerdere columns leest u hier.

Lees ook:

Ex-president Puigdemont: De Catalaanse crisis is een Europese crisis

De ex-president van Catalonië, Carles Puigdemont, was in Amsterdam om de Nederlandse vertaling van zijn boek ‘De Catalaanse crisis’ te promoten. Bang dat het momentum voor onafhankelijkheid voorbij is, is hij niet. ‘Het begint pas.’ Een interview.

Deel dit artikel

Het zit diep: wie in Catalonië geen separatist is, is geen Catalaan