Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wie een keuze heeft, is nooit écht arm

Opinie

Marjolijn van Heemstra

Marjolijn van Heemstra. © Jörgen Caris
Column

Het gat in de grond waar Honorius dertig jaar in sliep, is te klein om languit in te liggen. Hij lag opgekruld in die modderige anderhalve meter. Het was even zoeken naar het bordje, bij de ‘grot van Honorius’ had ik op zijn minst iets van een dak verwacht. Maar dit is het. Je wordt niet zomaar een heilige.

In dit vervallen klooster in het Portugese Sintra woonden monniken in zelfverkozen armoede. Hoe armer, hoe dichter bij God.

Lees verder na de advertentie

De deuren naar de slaapcellen zijn zo laag en smal dat ik er niet doorheen kom en zelfs een kleine middeleeuwer zal zich naar binnen hebben moeten wurmen. Alles aan de plek ademt ongemak, een vreemd contrast met de paleizen waar het op deze berg van wemelt.

Wandelend over de verlaten kloostergrond probeer ik me voor te stellen hoe je elke avond in een gat slaapt met uitzicht op luxe en comfort.

Maar de echte kloof, lees ik later in een boekje over het klooster, bevond zich niet tussen de arme monniken en de elite van Sintra. Niet tussen arm en rijk, maar tussen arm en arm. Of beter gezegd: tussen vrijwillige en onvrijwillige armen. Tussen mensen die in een gat in de grond sliepen omwille van hun zieleheil en mensen die gewoon in dat gat lagen, vloekend waarschijnlijk.

Rijken die de levensstijl van armen overnemen. Zoals de tiny house-trend

Zelfverkozen armoede was nobel, aan gewone armoede kleefde de mislukking waar mensen liever ver van blijven. En die doodgewone armen hadden liever een vermogend klooster dat hen hielp dan een paar modderige asceten. Ze werden er zelfs kwaad om, dat gedweep met gebrek. Wie een keuze heeft, is nooit écht arm.

In Amerika is er voor dit dwepen een term bedacht: poverty appropriation. Rijke mensen die de levensstijl van armen overnemen. De tiny house-trend is er een voorbeeld van, hoogopgeleide mensen met geld die uit eigen beweging in piepkleine huisjes gaan wonen. Het paradijs dat er tegenover staat, laat - anders dan bij de monniken - niet op zich wachten tot na de dood. In een tiny house word je bij leven al een beter mens, met een kleinere ecologische voetafdruk en minder gehechtheid aan aardse zaken.

Maar de discussie over toe-eigening woedt dus al sinds de Middeleeuwen en wie weet hoever daarvoor. Toch blijft het gat van Honorius indrukwekkend. Dertig jaar in de natte aarde. En hoewel ik niet in een hemel geloof, ontkom ik niet aan de gedachte dat hier toch iets tegenover moet staan. Iets als: hoe meer modder, hoe meer paradijs.

Schrijfster en theatermaakster Marjolijn van Heemstra denkt na over geld en wat van waarde is. Lees hier meer columns. 

Deel dit artikel

Rijken die de levensstijl van armen overnemen. Zoals de tiny house-trend