OpinieMensenrechten

Wetgeving arbeid in internationale productie laat maar op zich wachten

Textiel of natuursteen, bij de productie ervan komen soms mensenrechten in het geding. Wetgeving die Nederlandse bedrijven verplicht hier iets aan te doen was voorbereid, maar ligt helaas stil, schrijft Tuur Elzinga, vicevoorzitter FNV.

Waar blijft de wetgeving die bedrijven dwingt om de rechten van werkenden en het milieu in de internationale productieketens te respecteren? Na de vele mooie woorden bij de start van haar lijsttrekkerschap over een eerlijke en schone economie, werkt de politieke realiteit ontnuchterend. Conclusie: minister Kaag gaat deze kar voorlopig niet trekken. Het is wachten op een nieuwe regering of op een Europees initiatief.

Vrijdag 16 oktober verscheen Kaags nieuwe beleidsnota over internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen (Imvo). De energie en tijd van minister Kaag en haar ministerie gaan tot aan de verkiezingen op aan het bijdragen aan Europese regelgeving, maar op nationaal niveau is het vrijblijvendheid troef. Het Nederlandse bedrijfsleven wordt nog altijd niet verplicht om bijvoorbeeld in Zuidoost-Azië de misstanden in de kledingfabrieken te helpen oplossen. Of de kinderarbeid waarmee natuursteen wordt gedolven voor onze mooie pleintjes.

Pas in de zomer van 2021 wordt de balans opgemaakt over de noodzaak tot nationale wetgeving, dus ná de Tweede Kamerverkiezingen. Een gemiste kans om de gewenste, nieuwe economie daadwerkelijk dichterbij te brengen. Een wens van legio maatschappelijke organisaties, vakbonden en inmiddels van nogal wat bedrijven. Wij doen de minister en de politiek daarom wat aanbevelingen.

Respecteer de internationale keten

De VN en de OESO stelden in 2011 al dat de rol van de overheid groter is – en moet zijn – dan die van bedrijven. De rol van overheden is om mensenrechten en milieu te beschermen en om de standaard neer te zetten. Dan weten bedrijven wat zij in de internationale keten moeten respecteren. Zij kunnen dan niet meer om zaken heen zoals vakbondsvrijheid, kinder- of dwangarbeid en (seksuele) discriminatie. Nu de noodzaak tot wetgeving hierover eindelijk wordt benoemd in een SER-advies, is de vertragingstactiek alweer uit de kast gehaald. Het is wachten tot na de Tweede Kamerverkiezingen. Krijgt Imvo-wetgeving een plek in een nieuw regeerakkoord en zo ja, welke? Gaat de nieuwe coalitie wel een nationale ambitie formuleren en waarmaken? Of blijven we ons straks liever verschuilen achter Europees beleid?

Tot nu was het beleid vooral gericht op zelfregulering door middel van Imvo-convenanten per sector. Wij hebben altijd bepleit dat wetgeving en convenanten prima hand in hand kunnen gaan. Convenanten kunnen uitwerken wat de wetgeving vereist en feitelijk worden nu dagelijks de nodige Imvo-lessen binnen die sectorale convenanten al geleerd. De FNV ziet goede mogelijkheden tot verbinding en ziet aan die tafels ook graag een meer sturende rol van de overheid. De beleidsnota van minister Kaag is vaag over de positie van deze convenanten. Maar zolang er geen goede nationale en internationale wetgeving is, lijkt het ons bijzonder onverstandig om dit kind met het badwater weg te gooien. Houd dus die stevige convenantstructuren intact waar vakbonden, maatschappelijke organisaties en bedrijven al volgens de internationale regels Imvo-afspraken maken.

Pak die handschoen op 

Waarom wachten met een beter beleid voor rechtvaardigheid en een schonere en eerlijke economie? Nederlandse wetgeving kan sneller en met een hoger ambitieniveau gestalte krijgen. Als minister Kaag die handschoen maar op wil pakken. Er is draagvlak voor.

ChristenUnie, PvdA, GroenLinks en SP onderschreven al een initiatiefnota voor nationale wetgeving die aansluit op internationale richtlijnen over mensenrechten, zoals de rechten voor werkenden en milieu. Ook vakbonden, substantiële aantallen werkgevers en maatschappelijke organisaties wachten op regelgeving.

De FNV daagt minister Kaag uit om nationaal de lat zo hoog mogelijk te leggen. Dan kunnen we met het nodige gezag ook uitkijken naar EU-afspraken van voldoende niveau. De FNV pakt die handschoen graag samen met de minister op.

Lees ook:

Kabinet, geef alleen coronasteun aan bedrijven die ook over de grens verantwoord ondernemen

Kleding kopen in arme landen en niet betalen zolang ze nog in je winkel hangen: wie dat doet komt volgens Karen Maas niet in aanmerking voor coronasteun van de overheid.

Opeens neemt Lidl mensenrechten serieus

Doen supermarkten genoeg aan misstanden in hun toeleveringsketens of moet er wetgeving komen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden