Brief van de hoofdredactieCees van der Laan

Westers ingrijpen in Afghanistan was hoogmoedig

null Beeld

Afghanistan. Vermoedelijk was dat land even in ons geheugen weggezakt, overschaduwd door alle coronaperikelen. Maar de aankondiging van president Biden om na twintig jaar aanwezigheid zijn Amerikaanse troepen terug te trekken, zette het land weer even op de kaart, zoals dat heet.

Samen met mijn zoon bladerde ik door mijn fotoalbums. Kabul 1996, op de foto met de ­Talibanstrijders, die een week daarvoor de Afghaanse hoofdstad hadden bezet. Op het Arianaplein lag het plasje verdroogd bloed van de communistische dictator Najibullah, die uit zijn VN-schuilplaats was gesleurd en opgehangen. Een kiekje van de Oezbeekse krijgsheer Dostum in zijn fort ­nabij Mazar-i-Sharif in het noorden van Afghanistan. Foto’s van een bezoek aan de Luchtmobiel-troepen in Kabul, 2003. Kerst met Nederlandse troepen in Pul-i-Khumri (2004), samen met ­onder anderen staatssecretaris Cees van der Knaap. Met minister Eimert van Middelkoop op bezoek bij president Karzai (2007).

Door die bezoeken groeide een verbondenheid met het land en die is nooit meer verdwenen. Maar ook een besef, vanaf het eerste bezoek in 1996, dat dit ­onherbergzame land religieus, ­etnisch en demografisch ongelooflijk complex in elkaar zit.

Nog afgezien van alle omringende landen die daar hun eigen agenda hebben. In de vrijdagkrant kon u het in diverse verhalen terug­lezen, met treurig stemmende conclusies:

“In naam van het goede kan veel kwaads geschieden. Zie dat dan maar eens te repareren: ­terugtrekken dreigt uit te lopen op een burgeroorlog, blijven vergroot de ellende’’ (Stevo Akkerman).

“Zeker in een land als Afghanistan, met een complexe geschiedenis vol buitenlandse invasies, is het als westerse krijgsmacht heel moeilijk het verschil te maken’’ (interview met Afghanistan-veteraan Maartje van Spijker).

“Er is een systemische fout gemaakt door niet te erkennen hoe de Afghaanse samenleving in elkaar zit. Door veel geld te ­geven, rivaliserende groepen ­wapens te geven en te zeggen: schiet maar. Dat heeft voor absolute chaos gezorgd’’ (interview met Afghanistan-deskundige Bette Dam).

“Heeft het dan allemaal geen zin gehad? Een harde, maar eerlijke conclusie: weinig’’ (het commentaar van de krant).

Nooit vrede meegemaakt

Het gevolg is dat als de westerse troepen later dit jaar zijn vertrokken, de achtergebleven stammen en bevolkingsgroepen het maar onderling moeten uitzoeken. Is dit de oplossing? ­Niemand die het weet. De meeste Afghanen hebben in ieder geval nooit vrede meegemaakt.

Stevo Akkerman stelde zich de vraag of nu ook een einde komt aan de Amerikaanse of zo u wilt westerse hoogmoed om naar believen militair te kunnen ingrijpen als dat onder het kopje ‘humanitaire interventie’ noodzakelijk wordt geacht. Hoogmoedig was het zeker. “Wat we moeten hopen, is dat Bush zijn werk wél grondig zal afmaken. Dat hij Afghanistan met bommen en overvloed de moderniteit zal binnenslepen’’, schreef filosoof Luuk van Middelaar in Trouw eind 2001. Een filosoof die zich afzette tegen linkse idealisten. De wereld had Napoleons ­nodig om democratie te brengen.

Inmiddels weten we beter. Het rijtje mislukte ‘projecten’ (Somalië, Irak, Syrië, Libië, Kosovo, Sahel-landen én Afghanistan) is deprimerend. Ze vallen eigenlijk allemaal onder dezelfde noemer: we kenden die landen niet, wilden ze niet begrijpen. Nee, zij moesten ons begrijpen; dat wij het goede kwamen brengen, op onze voorwaarden. De prijs was hoog.

Trouw-hoofdredacteur Cees van der Laan schrijft wekelijks over de discussies op de redactie en de keuzes van de krant.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden