null Beeld

Commentaar

Werkwijze Belastingdienst is geen discriminatie, maar institutioneel racisme

Redactie Trouw

Het kan kennelijk nog erger. Dat is de enige conclusie na een week waarin de Belastingdienst voor de zoveelste keer negatief in het nieuws komt. Dit keer naar aanleiding van de laatste twee alarmerende rapporten van consultancybureau PricewaterhouseCoopers (PwC).

PwC concludeert dat de Belastingdienst bij de aangifte inkomstenbelasting jarenlang werkte met een zogenoemd ‘daderprofiel’ waarin nationaliteit en leeftijd een belangrijke rol speelden. Ook mensen die geld schonken aan moskeeën kregen een vinkje achter hun naam. Niet-Nederlandse mannen van een bepaalde leeftijd werden vaker bestempeld als ‘fraudeur’ dan hun Nederlandse evenknie.

Beschamend

Het is het zoveelste bewijs dat de Belastingdienst discrimineert. De Autoriteit Persoonsgegevens kwam afgelopen zomer tot dezelfde conclusie in de toeslagenaffaire. De werkwijze van de dienst was ‘onrechtmatig, discriminerend en onbehoorlijk’.

Wat de situatie nog pijnlijker maakt, is dat de Belastingdienst niet transparant is. In het laatste rapport trok PwC de bedroevende conclusie dat het niet kan nagaan wie verantwoordelijk is voor de discriminerende werkwijze. De Belastingdienst kan geen documenten aanleveren, aldus de onderzoekers.

Beschamend. Je mag ervan uitgaan dat iedere professionele organisatie de eigen werkwijze zorgvuldig vastlegt. Dat geldt in het bijzonder voor de Belastingdienst – een organisatie die het moet hebben van het vertrouwen van de burgers. Dat vertrouwen is inmiddels zo geschaad dat van verschillende kanten wordt opgeroepen aangifte te doen. Moslimkoepels vragen staatssecretaris van Rij (fiscaliteit en belastingdienst) naar het Openbaar Ministerie te stappen.

Bewijsmateriaal verdwijnt nog steeds zomaar

Dit is een ultieme stap. En de houding van de staatssecretaris draagt daaraan bij. Van Rij spreekt weliswaar van een ‘verwerpelijke’ en ‘discriminatoire’ werkwijze, maar weigert het woord institutioneel racisme in de mond te nemen, wat het wel degelijk is. Hij zoekt voorlopig niet uit wie hiervoor verantwoordelijk is, maar richt zich liever op de toekomst en noemt daarvoor een aantal verbeterpunten.

Dat is niet goed genoeg. De Belastingdienst is vaker aangesproken op de discriminerende werkwijze. Het vorige kabinet deed zelfs aangifte tegen de Toeslagenafdeling vanwege knevelarij, het onrechtmatig afhandig maken van geld van burgers, en discriminatie. Het OM besloot de Belastingdienst toen niet te vervolgen.

Je zou verwachten dat deze aangifte de dienst wakker schudde, maar de conclusies van PwC wekken niet die indruk. Bewijsmateriaal verdwijnt nog steeds zomaar, en artikel 1 van de Grondwet – een gelijke behandeling van alle burgers – wordt niet nageleefd. Deze staatsrechtelijke problemen moeten nu met grote urgentie worden aangepakt door de staatssecretaris. Niets doen is geen optie meer als hij het gedeukte vertrouwen in de Belastingdienst wil herstellen.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden