OpinieBoekhandels in nood

Werk aan de (online) boekwinkel is nodig om te overleven

Een medewerkster van de Utrechtse boekwinkel Broese bereidt zich voor op het afhalen van bestellingen door consumenten. Beeld ANP
Een medewerkster van de Utrechtse boekwinkel Broese bereidt zich voor op het afhalen van bestellingen door consumenten.Beeld ANP

De fysieke boekhandel heeft het zwaar. Kleed die webwinkels nog beter aan, schrijft boekhandelklant Wybo Algra, chef van het weekendmagazine bij deze krant, Tijdgeest.

U zult mij niet horen zeggen dat het om het even is of je als verkoper een boek over de toonbank schuift of een staafmixer. Waarmee ik niemand voor het hoofd wil stoten, want soms moet je ook een nieuwe staafmixer en – dat hebben ze wel gemeen – zowel boek- als witgoedwinkels hebben het al moeilijk genoeg. De gedwongen winkelsluiting maakt eens te meer duidelijk dat ze een zware strijd voeren tegen online giganten als Coolblue en Bol. Die komen fluitend de crisis door met als enige zorg (en dan vooral bij de consument) of de spullen wel op het beloofde tijdstip aankomen. Want het is topdrukte bij de webwinkels, terwijl de voorraden in ‘echte’ winkels liggen te verstoffen. Zuur, ja.

Maar, en nu aarzel ik toch om dit op te schrijven, juist op deze plek: de vraag om speciale ondersteuning van de boekenbranche, dat prinsessengedrag, werkt soms wat op de zenuwen. Lees even mee in welke bewoordingen een lange lijst schrijvers premier Rutte in januari opriep om de ‘rücksichtslos gesloten’ boekhandels te heropenen: ‘In een rechtsstaat die vrijheid, overleg en redelijkheid nastreeft vervullen boekhandels niet alleen een commerciële, maar ook een democratische functie. In tijden van polarisering, complotdenken en filterbubbles zijn ze noodzakelijker dan ooit.’

Waarna de schrijvers verwijzen naar België, waar boekwinkels sinds de tweede golf gelden als essentiële handelszaken.

Slijterijen

En dat gaat me wat ver, al ben ik het met de schrijvers eens dat het vreemd is dat slijterijen in Nederland wel als essentieel gelden. Toch komen specifieke versoepelingen voor de boekwinkels me niet bijzonder eerlijk voor tegenover de andere worstelende ondernemers in de winkelstraat.

Hopelijk profiteren ze allemaal een beetje van het afhaalloket, want het is een keiharde strijd om te overleven.

Toch hebben juist de boekwinkels hierbij wel een paar troeven in handen. In de eerste plaats hebben ze makkelijke trouwe klanten zoals ik, zodra de deur straks weer van het slot gaat kom ik terug. Dat is met de witgoedwinkels wat minder zeker want ik hou wel van boeken, maar heb nog nooit gevoelens gehad voor een staafmixer. Die hoef ik niet in mijn handen te voelen voor ik ’m aanschaf.

Nog zo’n troef: met die staafmixers mag je prijsstunten, met boeken niet, vanwege de wettelijke vaste boekenprijzen. Dat is een vorm van bescherming die de boekhandels helpt stand te houden tegen marktgiganten als Bol en Amazon.

Ze beschikken bovendien over een gratis pr-leger, in de vorm van al die bekende schrijvers die voor ze in het geweer komen. Ook iets waar andere winkels alleen maar van kunnen dromen.

En last but not least, de verkopers zelf, de boekhandelaars. Ze verdienen respect voor de manier waarop ze klanten altijd aan zich hebben weten te binden met hun persoonlijke adviezen – wat zijn ze vaak aardig! Wat weten ze goed waar hun vaste klanten van houden!

Inhaalslag met webwinkels

Neemt niet weg dat er werk voor ze aan de winkel is, vooral online. Onder druk van de omstandigheden maken de boekhandels nu een inhaalslag met hun webwinkels. En dat werd tijd. Veel tijd en energie is er gestoken in het aankleden van de fysieke boekwinkel met zitjes, speel- en koffiehoekjes, tot en met complete brasserieën.

Mooi en fijn voor de klanten die deze ontmoetingen in de winkel zoeken, maar de harde cijfers maken duidelijk dat het gezellig aankleden van de fysieke boekwinkel niet genoeg meer is. Ook al steeg de totale boekenverkoop vorig jaar, de groei zit online. Dat komt niet alleen door de coronacrisis, het ‘fysieke verkoopkanaal’ kromp voor het derde jaar op rij.

Bol is een snelle bezorger en heeft daarmee een flinke voorsprong opgebouwd, inclusief een grote naamsbekendheid. Maar of klanten houden van zo’n anonieme webwinkel, ik betwijfel het, en liefhebbers van boekwinkels zijn er wel.

En die zouden ook online nog beter bediend kunnen worden. Daar zit de winst. De pret van een boekhandel zit in de verrassing: je komt voor het ene boek, je loopt naar buiten met het andere. Zo’n ervaring moeten de boekhandels ook online gaan bieden, liever geen kale verkoopsite met bovenaan de boeken-toptien.

Een rondje surfen leert dat sommige boekhandels dat goed begrepen hebben, met sites waar je al lekker kan struinen. Hou die uit de huidige nood geboren creativiteit vooral vast met online persoonlijke adviezen van de boekhandelaar, podcasts, schrijversoptredens – alles proberen, kijken wat werkt. De fysieke winkels zijn al tiptop in orde, nu zou het mooi zijn als de webwinkels van de boekhandels voor de vanuit huis winkelende klant eenzelfde gevarieerd aanbod ontwikkelen.

Lees ook:

We lezen veel meer dan voor de coronacrisis, maar met fysieke boekhandels gaat het slecht

Corona richt flinke schade aan in de boekenbranche. Fysieke boekwinkels zagen hun omzet het afgelopen jaar met 11 procent dalen.

Boekverkopers lijden zwaar onder de lockdown

Daarom begint donderdag een campagne: bestel online een boek om de hoek en red zo de lokale verkoper.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden