Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Welke politicus roept het hardst?

Opinie

JOUKE DE VRIES | HOOGLERAAR BESTUURSKUNDE AAN DE UNIVERSITEIT LEIDEN

De SP doet het goed in de peilingen. © ANP
Opinie

De verkiezingscampagnes worden kort en heftig. Daar zijn politici voor nodig die zich als marktkooplieden gedragen. De winst verzilveren kunnen ze allemaal wel.

De aandacht van de Nederlandse bevolking zal de komende tijd vooral uitgaan naar de Europese Kampioenschappen voetbal, Wimbledon, de Tour de France, en de Olympische Spelen. Bovendien gaat een groot deel van de Nederlandse bevolking binnenkort met vakantie.

Als zij weer thuis komen, zullen politici hen eraan moeten herinneren dat er op 12 september verkiezingen zijn. De campagnes kunnen daardoor pas in de laatste week van augustus beginnen, maar zullen zeker losbarsten in de eerste twee weken van september. Dat betekent dat deze verkiezingen kort en heftig zullen zijn. Waardoor zullen ze zich kenmerken?

Korte en heftige verkiezingen komen neer op verbaal gooi- en smijtwerk. Vooral de retorische kwaliteiten van de politici zullen de doorslag geven. De communicatievaardigheden zijn van groot belang. Is de politiek leider humoristisch; kan hij iets in een zin uitleggen? Alles zal draaien om het framen en blamen van actuele kwesties en personen.

Een mogelijk frame is Europa. Of de AOW. Het kan ook de samenwerking met de PVV zijn, die gebruikt kan worden om politieke tegenstanders weg te zetten. Een politicus kan te maken krijgen met een lastig beeld waar hij niet meer vanaf komt. Op Rutte is het beeld van 'de weglach premier' geplakt. Sinds erover geschreven wordt lijkt hij al minder te lachen. GroenLinks is geconfronteerd met tweespalt doordat Tofik Dibi zich kandideerde als politiek leider. Het zal voor GroenLinks lastig zijn het beeld van verdeeldheid weg te poetsen.

Bij korte en heftige verkiezingen is geen visionair fundament noodzakelijk. Terwijl de maatschappelijke problemen waarmee ons land kampt groot zijn, zal de verkiezingscampagne weinig inhoudelijk zijn. Aandacht voor de lange-termijnproblemen is amper mogelijk, de aandacht komt te liggen op de korte termijn.

Deze vorm van politiek bedrijven is aangeduid als de Twitter-democratie. Deze oppervlakkigheid past bij de tijdgeest, maar kan ergernis oproepen omdat de werkelijke problemen niet aan bod komen. Volgens de Belgische politicus Bart de Wever leven politici niet meer bij de waan van de dag, maar bij de waan van de minuut.

Bij korte en heftige verkiezingen zijn politici nodig die zich als markt- kooplieden kunnen gedragen. Dat lijkt deze keer te lukken. De huidige generatie politici concurreert luid schreeuwend om de klant. Maar het is veel geschreeuw en weinig wol. De marktkoopmannen van deze verkiezingen zijn Alexander Pechtold (ooit veilingmeester), Mark Rutte (de great communicator) Geert Wilders (de onderschatte politiek ondernemer), Emile Roemer (de gezellige bovenmeester) en Diederik Samsom (de felle actievoerder). Het is de vraag of de degelijke Van Haersma Buma en timide Sap dit proces kunnen bijbenen.

Hoewel de retorische kwaliteiten de doorslag zullen geven, moeten de politici na de verkiezingsuitslag over bestuurlijk inzicht beschikken om de winst te verzilveren. Zij moeten kunnen politiseren, maar ook kunnen depolitiseren. Het lijkt erop dat de meeste deelnemende lijsttrekkers over een goed gevulde gereedschapskist beschikken. Naast verbale capaciteiten beschikken ze over bestuurlijke kwaliteiten en kunnen zij kwesties depolitiseren. Voorbeelden zijn: de vorming van het minderheidskabinet Rutte I (VVD, CDA, PVV); de Kunduz-trainingsmissie en later het Kunduz-akkoord (GroenLinks); de oppositiebijdrage (PvdA) aan Europese vraagstukken en vraagstukken over het pensioen.

Alleen Wilders zal er voor kiezen te politiseren. Hij staat door de kabinetscrisis bestuurlijk buitenspel en zal niet aan een regeringscoalitie deelnemen, zelfs niet als hij de grootste wordt. Wilders zal als een paria met een ratel door de Tweede Kamer dwalen en waarschijnlijk de weg van de politieke obstructie verder opgaan. Wilders moet politiek niet worden onderschat, omdat hij als geen ander weet hoe hij vraagstukken moet politiseren. Daarmee kan hij campagnes van anderen in de war sturen (de grote ontregelaar) en het politieke midden onder druk zetten.

Door de beweeglijkheid van de kiezers is het gewaagd om voorspellingen over de uitslag van de verkiezingen te doen. Onverwachte gebeurtenissen, zoals een mogelijk bankroet van Griekenland en Spanje, kunnen alles in de war sturen en het politieke matras opschudden of zelfs omdraaien. Voor de verkiezingen zullen geen coalitievoorkeuren worden uitgesproken, hoewel de Kunduz-coalitie natuurlijk boven de markt hangt.

Uit de opiniepeilingen blijkt dat D66 de spilpositie heeft en in de meeste coalities nodig is. De ChristenUnie en GroenLinks kruipen daar dicht tegen aan. Maar de peilingen geven ook aan dat alles nog mogelijk is. Het is de vraag wat spannender wordt: het EK voetbal of de Nederlandse verkiezingen.

Jouke de Vries volgt op Podium de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen op 12 september.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie