De vraag vanMonic Slingerland

Welke geur van vroeger zou u in een flesje willen bewaren?

null Beeld

Geuren roepen sterker herinneringen op dan foto's. Er komt een Europese databank van geuren uit het verleden.  

De geur van oliestook. Als ik dat ruik, ben ik weer in het vaste vakantiehuis in Frankrijk. Had ik maar een flesje ervan, om aan te ruiken en even weer op die plek te zijn. Een geur heeft wat dat betreft een veel sterker effect dan een foto.

In het project Odeuropa gaan wetenschappers geuren uit het Europese verleden namaken en in een databank opslaan. Zo kan het publiek even ruiken aan het verleden. In de Verdieping van 8 december gaven deelnemende historici welriekende en onwelriekende voorbeelden.

Geuren dwingen tot betrokkenheid

Het artikel riep reacties op van lezers, die met hun eigen geurverhalen kwamen. De reacties bevestigen wat de makers van het Odeuropa- project beweegt: geuren dwingen tot betrokkenheid. Ze roepen walging op, of gelukzaligheid, ze roepen herinneringen wakker, laten je meteen in gedachten op een andere plaats zijn. Daarom zijn geuren een handig en efficiënt middel om belangstelling voor het verleden op te roepen en vast te houden.

Alleen is die geur zelf niet zo makkelijk te vangen of vast te houden. Stel dat ik wat lucht uit het Franse vakantiehuis in een flesje had gedaan, zou dat dan bij thuiskomst elke keer net zo ruiken als daar?

Aan het Odeuropa-project doen dan ook professionele geurmakers mee, die doorgaans aan parfums werken, of andere geuren om de klant te verleiden.

De sigarenrook van grootvader

Bij die huiselijke geuren gaat het niet zozeer om aangenaam of onaangenaam. Eerder is een geur een sleutel die een deur opent van een kamer vol herinneringen aan logeerpartijen, gebeurtenissen. De sigarenrook van grootvader. Niet per se lekker, als kind had je er misschien een hekel aan. Maar nu leidt de geur tot een glimlach, door de sterke herinnering aan grootvader.

Een onbekende geur, bijvoorbeeld van een leerlooierij of een straat in een zeventiende-eeuws dorp, kan nieuwsgierig maken. Dat blijkt uit ervaringen in musea die met geur werkten om historische gebeurtenissen dichter bij het publiek te brengen. En hoe zou het zijn als uit boeken een bepaalde geur opsteeg? Neem het pas uitgekomen ‘Revolusi’ van David Van Reybrouck, over de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd. Of de romans van Marieke Lucas Rijneveld, die zich deels op een melkveehouderij afspelen.

Aan geuren raak je ook gewend. De museumbezoeker zal met verbijstering de stank ruiken van een zeventiende-eeuwse stad bijvoorbeeld, met open riool en allerlei bedrijfjes die smerig afval produceerden. Maar het zou zomaar kunnen dat de zeventiende-eeuwse bewoner zo gewend was aan die geur, dat hij die niet of nauwelijks meer rook als hij naar buiten stapte. Zoals ik alleen de eerste dag van de vakantie die oliestook rook.

  Welke geur van vroeger zou u graag in een flesje willen hebben?

Monic Slingerland is chef van de opinieredactie. Elk weekend stelt ze een vraag aan de lezers, op woensdag verschijnt een selectie van de antwoorden. Stuur uw reactie van circa 150 woorden uiterlijk dinsdag 12 uur naar lezers@trouw.nl, voorzien van naam en adres.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden