De vraag van Monic

Welk beeld krijgt u bij ‘de moeder de vrouw?’

Monic Slingerland. Beeld Leo Lanser

De moeders. Ze hebben kleine kinderen aan hun rokken hangen. Magere kinderen, die van hun moeder alleen de ogen kunnen zien, door een spleetje van de zwarte gezichtsbedekking. De moeders zijn gevlucht uit het laatste IS-bolwerk, Baghouz. Ze leven nu in een opvangkamp in Noord-Oost Syrië.

Ik zag ze op foto’s op de site van de NOS en las daar wat Tineke Ceelen van Stichting Vuchtelingen over hen zei. Ceelen, bekend als zeer betrokken bij het lot van vluchtelingen, gedreven voorvechtster van de rechten van vluchtelingen, de vrouw met het warme hart.

Ze bekent dat ze in dat kamp twijfelt. Wil ze wel hulp geven aan die felle aanhangsters van IS die andere vrouwen dwingen om zich geheel in het zwart te hullen, op straffe van een mes op de keel? Die het lieten gebeuren dat hun kinderen in het kalifaat ondervoed raakten, gewond, verstoken medische zorg?

Oubollig

De moeder de vrouw, het is het thema van de Boekenweek die vandaag begint. Bij de aankondiging ervan klonk vorig jaar de kritiek dat het een oubollig thema is, waar de beklemmende sfeer van de jaren vijftig omheen hangt. Ook klonk de kritiek dat het nota bene twee mannen zijn, ­Murat Isik en Jan Siebelink, die het ­essay en het geschenk schrijven rond dit thema. En dat het gedicht waaraan het thema ontleend is, ook al van een man is, van Martinus Nijhoff.

De moeder de vrouw. Wat mij ­betreft is het allesbehalve oubollig. Het verwijt gaat uit van een eenduidig beeld, van een vrouw die alleen meetelt als ze ook moeder is, die geen ­betaalde baan heeft, die haar leven in dienst stelt van zorgen voor het gezin. Nu zijn de IS-moeders natuurlijk wel een extreem beeld. Maar ook in die, door sommigen verfoeide, jaren vijftig zijn er andere beelden te vinden.

Neem Sliedrecht, het ‘baggerdorp’. Niet bepaald een bolwerk van feminisme, gelegen in de biblebelt. En toch waren juist daar in de vorige eeuw sterke en zelfstandige vrouwen te vinden. Dat moest ook wel: de mannen waren met het baggerwerk maanden van huis. De vrouwen van Sliedrecht waren daardoor gewend om van alles zelf te regelen, uit te zoeken, aan te pakken, te beslissen en op te lossen.

De moeder de vrouw in Sliedrecht was dus niet het volgzame, bedeesde type dat de critici van het Boekenweekthema schetsten.

Niet te vangen

Wat ik maar zeggen wil, is dat er geen thema is te bedenken dat zoveel uiteenlopende beelden kan oproepen als dat van de Boekenweek dit jaar. Geen twee moeders zijn hetzelfde, neem alleen al de moeder van Murat Isik en de moeder van Jan Siebelink.

Een kleine rondvraag laat al gauw zien dat moeders niet te vangen zijn, ook niet generatiegewijs. Niet alle moeders in Nederland zaten in de ­jaren vijftig in hun jurk met petticoat eronder zich te vervelen bij de thee. Niet alle jonge moeders nu brengen op een bakfiets de kinderen naar school om zich daarna in hun eigen drukke baan te storten.

Vandaar mijn vraag: welk beeld roep het thema de moeder de vrouw bij u op?

Stuur uw reactie van circa 150 woorden uiterlijk dinsdag 12 uur naar lezers@trouw.nl, voorzien van naam en adres. Een keuze uit de antwoorden verschijnt woensdag.

Monic Slingerland is chef opinie van Trouw. Elk weekend stelt ze een vraag aan de lezers, op woensdag verschijnt een selectie van de antwoorden. Lees hier ons hele dossier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden