null

OpinieArbeidsweek

Wees blij dat Nederlanders zo graag in deeltijd werken

Waarom is het erg dat Nederlanders zo graag in deeltijd werken? De argumentatie ertegen lijkt ingegeven door de belangen van werkgevers, betoogt schrijver en publicist Dylan van Rijsbergen.

Met het voorstel van vakbond CNV voor een 32-urige werkweek laaide de discussie over deeltijdwerk in Nederland weer op. Columnisten, arbeidshoogleraren en werkgevers wisten niet hoe snel ze hun zeepkisten moesten beklimmen om met welhaast overslaande stem dit onwelgevallige geluid de kop in te drukken. Zo ook recentelijk in Trouw (15 september). Het is jammer dat deze wat oppervlakkige kritiek in het publieke debat overheerst, want er valt veel te zeggen voor een toekomst waarin we minder werken.

Een vaak gehoord argument is dat mensen in Nederland, vergeleken met andere landen, relatief weinig werken en dat het dus vreemd is dat juist hier de roep klinkt om een kortere werkweek. Je zou ook kunnen zeggen dat Nederland zijn buurlanden op dit gebied ver vooruit is en dat het eerder aan de anderen is om naar Nederland te kijken – wat ze overigens ook doen.

Krappe arbeidsmarkt

In veel kritiek klinkt een omfloerst werkgeversbelang door. Momenteel heerst in Nederland een door demografische druk veroorzaakte situatie van arbeidskrapte. Vaak wordt dit afgeschilderd als een probleem van álle Nederlanders en niet specifiek van de werkgevers. Maar een krappe arbeidsmarkt is juist voordelig voor werknemers, want die kunnen dan meer eisen stellen. Een verkorting van de arbeidsweek zou de onderhandelingspositie van werkende mensen structureel nog sterker kunnen maken.

De draai die vaak aan de discussie wordt gegeven, is dat niet alleen werkgevers tegen verkorting van de arbeidsweek zijn, maar werkende mensen zélf niet minder willen werken. Werk is immers belangrijk voor de identiteit van mensen.

De overtuiging die daarachter schuilgaat, is dat betaald werk een doel op zichzelf is en geen middel tot iets anders: zorg, geluk, zelfontplooiing. Het is een verhaal dat de werkgevers zeker nu van pas komt.

Angstig voor vrijheid

Een filosofisch bezwaar tegen dit identiteitsargument is dat, wanneer iemand veel tijd steekt in betaald werk, diegene ook weinig tijd overhoudt om op andere manieren zijn of haar identiteit op te bouwen. Een dier dat alleen zijn kooi kent, zal angstig zijn voor de vrijheid.

Daarnaast is de stelling dat mensen niet minder wíllen werken eenzijdig, omdat het uitgaat van het beperkte gezichtspunt van de middenklasse. Professionals op kantoren hebben vaak nog een hoeveelheid autonomie in hun werk. Maar geldt dat ook voor de schoonmaker, de magazijnmedewerker, de pakketbezorger? Natuurlijk zijn mensen trots op wat ze doen, maar dat neemt niet weg dat velen met liefde hun betaalde werkzaamheden zouden verkorten om tijd te maken voor betekenisvolle zaken waar ze gelukkiger van worden.

Denigrerend over vrouwen

Wat opvalt, is dat veel mannen in de discussie op een denigrerende manier spreken over vrouwen die in deeltijd werken. Jarenlang hebben feministen gestreden voor meer erkenning en ruimte voor onbetaalde arbeid zoals (mantel-)zorg en huishoudelijk werk. De coronacrisis heeft duidelijk gemaakt hoe belangrijk bijvoorbeeld onderwijs en zorg zijn: niet toevallig sectoren waarin veel vrouwen werken en waarin de emotionele druk hoog is.

Vrije tijd zou meer kunnen zijn dan het bijkomen van de druk van betaald werk. Als de coronacrisis iets duidelijk heeft gemaakt, dan is het dat het leven eindig en kwetsbaar is. Vroeg of laat dringt zich dan de existentiële vraag op wat wezenlijk is in het leven.

De filosoof Martin Hägglund geeft in zijn boek This Life een antwoord op die vraag via het begrip spirituele vrijheid: het eigenaarschap van je eigen beperkte tijd op deze wereld. Te kunnen bepalen welke bezigheden voor jou waarde op zichzelf hebben. Juist daarom is het nodig dat een samenleving tijd vrijmaakt zodat mensen die keuzes buiten het domein van economische noodzaak kunnen maken.

Lees ook:

De voors en tegens van een 32-urige werkweek: ‘We moeten juist méér gaan werken’

In deeltijdparadijs Nederland gaan steeds meer stemmen op om de werkweek nog verder te verkorten. Maar is dat wel verstandig?

CNV zet in op kortere werkweek om aantal burn-outs te verminderen.

Een kortere werkweek leidt tot een lager ziekteverzuim en een betere balans tussen werk en privé, ziet CNV. Dus pleit de vakbond voor een 30-urige werkweek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden