Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Weeffouten in onderwijs staan waardering voor kwaliteit in de weg

Opinie

Marion de Koning

Havo- en vwo-leerlingen tijdens de eindexamenweek. © ANP

De problemen bij de Limburgse scholenkoepel LVO staan niet op zichzelf. De manier waarop we vanaf 1995 het voortgezet onderwijs in Nederland georganiseerd hebben, moet compleet op de schop, stelt docent Nederlands Marion de Koning.

In juli 2018 keurde de inspectie 354 diploma’s van eindexamenleerlingen van het VMBO Maastricht af. Vorige week maakte de raad van toezicht van de LVO (Stichting Limburgs Voortgezet onderwijs) bekend haar bestuursvoorzitter André Postema voor twee jaar te herbenoemen. Veel boze reacties en een debat in de Tweede Kamer zullen problemen als bij de scholenkoepel LVO niet oplossen. Het zijn uitwassen van weeffouten in de organisatie van het voortgezet onderwijs sinds 1995.

Lees verder na de advertentie

Weeffout 1: schoolbesturen hebben sinds 1995 bestuurlijke autonomie. Dat betekent: ze krijgen geld uit Den Haag, maar mogen zelf bepalen hoe ze dit uitgeven. Schoolbesturen zijn publieke ondernemers met gemeenschapsgeld. Bij misstanden, zoals bij het VMBO Maastricht, heeft de minister niet de bevoegdheid het bestuur of de raad van toezicht te ontslaan.

Weeffout 2: de besturen van alle instellingen voor voortgezet onderwijs zijn verenigd in de VO-raad. Deze VO-raad kent de Code Goed Onderwijsbestuur en zijn leden moeten zich aan deze code houden. De VO-raad is daarmee als die slager die zijn eigen vlees keurt. De VO-raad zal nooit instemmen met afschaffing van de koepelbesturen.

Weeffout 3: sinds 1995 krijgen scholen (de schoolbesturen) van de Rijksoverheid elk jaar een budget voor de kosten van materiaal en personeel. Dit budget heet de lumpsum. In 2018 is er in het voortgezet onderwijs gemiddeld 8500 euro per leerling beschikbaar. Hoe meer leerlingen, hoe groter de lumpsum. Deze lumpsum maakt van leerlingen opbrengstenposten en van docenten kostenposten. In vrijwel alle onderwijsorganisaties daalt het aandeel van de lumpsum dat wordt ingezet voor het verzorgen van lestaken. Er worden minder lessen gegeven aan steeds grotere groepen leerlingen.

Weeffout 4: het geld gaat naar de koepels, dat wil zeggen de schoolbesturen. De schoolbestuurders zijn niet betrokken bij de dagelijkse lespraktijk. Wel neemt het schoolbestuur de schooldirecties aan. De schooldirecties leggen verantwoording af aan deze besturen. De rector voelt zich verbonden met de bestuurlijke opdracht, niet met de leraren. Leraren hebben niets over schoolleiders te zeggen, laat staan over de bestuurders. Rectoren blijven niet langer dan vier à vijf jaar. Zijn er problemen dan wordt de rector vervangen door een interim-rector.

Weeffout 5: leraren die met hart en ziel lesgeven en jarenlange ervaring hebben worden niet gehoord, maar in plaats daarvan gestraft. Wanneer de situatie het toelaat, stoppen ze met lesgeven. Hierdoor daalt het gemiddelde opleidingsniveau en daarmee het leerrendement.

Een van de weeffouten: een leerling is een op­breng­sten­post, een docent een kostenpost

“De afgelopen twintig jaar zijn de gemiddelde resultaten van Nederlandse leerlingen in het funderend onderwijs geleidelijk teruggelopen”, stelt de inspectie in haar rapport ‘De staat van het onderwijs over 2016-2017’. De manier waarop we het funderend onderwijs (primair en voortgezet onderwijs samen) hebben georganiseerd – bestuurlijke autonomie gefinancierd met een lumpsum en beoordeling op aantal geslaagden – zorgt dus voor een teruglopend resultaat.

Alleen focussen op het Limburgs Voortgezet Onderwijs is de ogen sluiten voor de onderliggende weeffouten in de manier waarop vanaf 1995 het voortgezet onderwijs in Nederland is georganiseerd. Het heeft dringend behoefte aan structurelere oplossingen. Maak de lumpsum direct over aan de scholen, zoals D66-Kamerlid Paul van Meenen in juni 2018 voorstelde. Schaf de koepelbesturen en daarmee de VO-raad af. Maak de rector weer een primus inter pares die ook verantwoording aflegt aan het docentenkorps en verander de controlecultuur op scholen in een waardering-voor-kwaliteit-cultuur.

Lees ook:

Woede over contractverlenging schoolbestuurder na Maastrichts examendebacle

Het besluit van de stichting Limburgs Voortgezet Onderwijs om het contract van bestuursvoorzitter André Postema met twee jaar te verlengen, zorgt voor verbijstering en boosheid.

De chaos op het VMBO Maastricht blijft voortduren

Meer dan een maand nadat de eindexamens van VMBO Maastricht ongeldig waren verklaard, was het voor tientallen ouders en leerlingen nog altijd onduidelijk wat er moest gebeuren om alsnog een diploma te halen.

Deel dit artikel

Een van de weeffouten: een leerling is een op­breng­sten­post, een docent een kostenpost