ColumnSylvain Ephimenco

We zullen misschien moeten accepteren dat ziekenhuizen en begraafplaatsen vollopen

null Beeld

Er zijn soms wijsheden die zich ongemerkt in je gedachten wrikken en niet meer verdwijnen. De volgende zin floepte enkele dagen geleden langs via mijn tv-scherm terwijl ik op mijn tweede scherm een artikel aan het lezen was: ‘Men offert het leven op aan de vrees voor de dood’. 

Later dook ik op het internet en vond vrij snel de auteur van deze zin die oorspronkelijk in het Frans was uitgesproken: filosoof ­André Comte-Sponville (68) die deze maand een boek over een ­andere filosoof, Michel de Montaigne (1533-1592), publiceert. In verschillende interviews met hem die ik vervolgens las, citeerde hij zijn ‘mentor’ Montaigne over het thema aanvaarden van de dood zonder het genot dat het leven ons brengt te hoeven afschrijven: “We verstoren het leven door ons zorgen te maken over de dood”. 

Comte-Sponville doelt op de huidige pandemie en de ingrijpende maatregelen die ons sociale, emotionele en maatschappelijke leven op den duur grondig beschadigen.

Op dit punt aangekomen besef ik dat ik me hier op overgevoelig terrein begeef en moet een aantal punten verduidelijken. Deze pandemie is ernstig en houdt de hele wereld in zijn greep. Het is ook voor mij als voor alle burgers een vereiste om de voorschriften, geboden en verboden te respecteren die de overheid uitvaardigt. Van lockdown tot avondklok. Maar dit mag nooit een debat onmogelijk maken over de juistheid van die maatregelen. En dit zonder dat dissidente stemmen routineus en automatisch bij de ‘gekkies’ en andere viruswaanzinnigen worden ingedeeld.

Net als Comte-Sponville denk ik dat, bij het voortduren van de pan­demie, lockdown, avondklok en beperkte sociale contacten, niet zijn vol te houden. De schade zal op lange termijn immens zijn en niet in verhouding met de ernst van de ziekte. Kortom, we vergooien ons ­leven en het genot ervan door vrees voor de dood. Misschien zal een tijd spoedig komen waarin we, met ­lichtere beperkingen, zullen moeten accepteren dat ziekenhuizen en zelfs begraafplaatsen vollopen.

Dit is in ieder geval de boodschap van de 68-jarige Franse filosoof: “Wat mij zorgen baart, is niet mijn gezondheid, maar het lot van jonge mensen. Met de economische neergang die de lockdown met zich meebrengt, zullen jongeren de zwaarste prijs betalen. De jeugd opofferen voor de gezondheid van de ouderen is een aberratie. Het maakt me aan het huilen. Traditioneel offerden ouders zich op voor hun kinderen. Wij doen het ­tegenovergestelde! Moreel gezien, vind ik het niet bevredigend!”

Als illustratie hiervan verscheen een verhelderend artikel in Trouw waarin de toestand van jongeren alarmerend wordt genoemd. Tien keer per week krijgt jeugd­psychiater Pety So te maken met jongeren met suïcidale neigingen: “Ze zien de dood als oplossing, omdat ze de situatie niet meer verdragen. Ik hoor dezelfde geluiden van collega’s elders in het land.”

Dat we uit vrees voor de dood ­bezig zijn het leven en zijn genot op te offeren, zal bij onveranderde toestand wellicht niet meer vol te houden zijn. 

Drie keer per week werpt columnist Sylvain Ephimenco zijn blik op de actualiteit. Lees zijn columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden