null Beeld

ColumnNelleke Noordervliet

We zouden erop vooruitgaan als we opleidingen niet als ‘hoger’ of ‘lager’ zouden markeren

In de supermarkt zag ik een vrouw zonder mondkapje. Ik zag ook een grote, dreigende man met veel grijs haar rond mond en kin, waaromheen geen mondkapje zal hebben gepast. Die liet ik maar gaan. De vrouw sprak ik aan. Ik had een van mijn verse reservekapjes uit mijn zak gevist en hield haar die vriendelijk voor: “Wilt u een mondkapje?”. Ze antwoordde: “Nee, dank u”, al even vriendelijk, alsof ze nu net geen trek had in een mondkapje.

De aanwezigheid van die twee gewoondoeners demonstreerde de tanende gehoorzaamheid ten opzichte van overheidsmaatregelen. Mijn ergernis onderdrukkend, nee: bevragend, kwam ik tot de conclusie dat we in het meest liberale en gelukkige land ter wereld leven. We maken een potje van de coronabestrijding en vaccinatie, omdat dit land niet ­geregeerd wordt door deskundige managers, maar een zelfstandig functionerend systeem van discussiegroepjes en opiniepanels is. De landen waar de overheid strak en autocratisch de pandemie onder de duim houdt, kennen een zeer beperkte persoonlijke vrijheid. Waar het goed gaat, is het dus slecht leven. Waar het fout gaat, zijn burgers vrij. Klachten? Steek de hand in eigen boezem.

Een discussie die parallel loopt aan die over corona, is die van de kansengelijkheid in het onderwijs. Wel of geen eindtoets? Wel correctie van het schooladvies of juist niet? Voortdurend wordt beklemtoond hoe belangrijk het is dat leerlingen zo hoog mogelijk geadviseerd worden, misschien zelfs een tikje te hoog. Verlangend kijken kinderen met havo-advies en hun ouders naar het vwo, kinderen met vmbo-t en hun ouders naar havo, kinderen met vmbo-kader en hun ouders naar vmbo-t. Teleurstelling als het advies lager is dan gehoopt.

We lezen succesverhalen van leerlingen die zich ‘ondanks’ vmbo-t-advies wisten op te werken naar de universiteit. Leerlingen die ‘afzakken’ van havo naar vmbo-t en dan zonder diploma de school verlaten, worden gepresenteerd als verliezers of slachtoffers. De race naar de top laat in de loop van de jaren een afvlakking zien van de eisen en prestaties.

Een school is niet geslaagd als ze iedereen havo of vwo adviseert

We zouden er een stuk op vooruitgaan als we niet de verschillende opleidingen als ‘hoger’ of ‘lager’ zouden markeren. Een school is niet geslaagd als ze alle leerlingen havo of vwo adviseert. Een school is geslaagd als ze uit alle leerlingen het mogelijke haalt en als ze alle leerlingen gelijk behandelt, gelijke waardering geeft, op dezelfde wijze stimuleert.

Dat betekent voor slimme leerlingen een uitdagend programma en voor minder slimme leerlingen een veilige omgeving om zo goed mogelijk te presteren en zichzelf te waarderen.

De zanger van muziekgroep Snollebollekes kreeg de lachers op de hand toen hij de televisiequiz De slimste mens wist te winnen, ook al had hij maar ‘vmbo-zwakstroom’. Die grap is zo goed omdat hij daarmee arrogante gymnasiumklantjes te kakken zette die niet eens wisten wie W.F. Hermans was. En omdat hij de algemene mening over vmbo als laagwaardige opleiding even­eens op de hak nam. Rob Kemps leest namelijk weleens een boek en zoekt weleens iets op. Rob Kemps is nieuwsgierig.

De kloof tussen leerlingen wordt alleen maar breder en dieper wanneer we het vmbo blijven zien als een oninteressante vergaarbak van mislukkelingen. Op een goede vakopleiding mag je trots zijn. Een leerling die zich gewaardeerd weet om wat hij kan en doet, leert in zichzelf te geloven.

In de televisiedocumentaire Klassen, die hoop ik inmiddels door heel Nederland is gezien, krijgen we zicht op de echte problemen die het kinderen moeilijk maken goed te functioneren: taalachterstand, disfunctionele gezinnen, te kleine behuizing met te veel mensen, te grote verantwoordelijkheden. De warme armen van juf Jolanda en juf Astrid kunnen die problemen niet wegnemen. Wethouder Marjolein Moorman kan dat ook niet. Aan Arie Slob vertrouw ik het onderwijs al helemaal niet meer toe.

Kleinere klassen, betere docenten, meer persoonlijke aandacht en bemoeienis, waardering voor het vmbo, extra taallessen voor leerlingen én ouders, en nog veel meer. Let op 17 maart eens op de onderwijsparagrafen van de politieke partijen. Het is een van de weinige terreinen waarop we echt iets kunnen doen.

Nelleke Noordervliet

Nelleke Noordervliet (Rotterdam, 1945) schreef meerdere romans, novelles en theaterstukken. In 2018 won ze de Constantijn Huygens-prijs voor haar gehele oeuvre. In haar column in Trouw bespiegelt ze tweewekelijks op de actualiteit. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden