Commentaar

We zijn getuige van de opmaat naar een nieuwe wapenwedloop

Presentatie van een nieuwe Russische raket, afgelopen januari bij Moskou. Beeld EPA

De term wapenwedloop roept veel onaangename herinneringen op. Net als de termen Koude Oorlog en kernwapens. Maar wie de afgelopen weken het nieuws volgde, waande zich decennia terug in de tijd. 

De tijd van vredesdemonstraties, horrorscenario’s en noodpaketten. De tijd waarin Rusland en de Verenigde Staten recht tegenover elkaar stonden.

Strikt genomen zijn de twee wereldmachten in de tussenliggende decennia nooit naast elkaar komen te staan, al waren de verhoudingen eerder meer ontspannen. Nu verhardt de relatie zich weer. Met het opzeggen van het INF-verdrag creëren Rusland en de VS de ruimte om nieuwe raketten te ontwikkelen. Met vooral Europa als potentieel strijdtoneel voor de inzet van deze nieuwe wapens.

Wederzijdse vernietiging

Het INF-verdrag maakte daar in 1987 juist een einde aan. Het verbod op (kern)raketten met een bereik van 500 tot 5500 kilometer verkleinde de kans op een ‘beperkte nucleaire oorlog’ in Europa – de VS en Rusland konden alleen escaleren naar wederzijdse nucleaire vernietiging. 

Nu het verdrag is opgezegd, staat het Moskou en de VS over enkele maanden vrij dergelijke raketten wel in Europa op land te plaatsten. Zoals Navo-topman Jens Stoltenberg het samenvatte: je ziet die raketten nauwelijks aankomen, de lanceerinstallaties zijn mobiel en ze kunnen een nucleaire lading dragen. Dat verlaagt de drempel voor het gebruik van kernwapens.

Het INF was wel toe aan groot onderhoud, onder meer omdat belangrijke opkomende machten als China, India en Pakistan geen verdragspartner waren en Rusland zich aan de afspraken leek te onttrekken. Bovendien sluit ook een verdrag als dit nooit uit dat het alsnog tot oorlog komt; het beperkt hoogstens het arsenaal waarmee die kan worden uitgevochten.

Ook een kernoorlog bleef altijd een optie: ook nu al staan er kernwapens op Nederlandse bodem, ook nu al schuilt Nederland onder de Amerikaanse nucleaire paraplu. De kans op ongelukken neemt echter wel toe als het idee postvat dat een ‘kleinschalige’ oorlog mogelijk is.

Meerdere fronten

Er dreigen nog extra problemen. Na het INF kunnen andere verdragen voor wapenbeheersing op de tocht komen te staan, waarna de wapenwedloop op meerdere fronten zal worden hervat. Dat is een zorgelijke ontwikkeling. Niet alleen omdat met de opkomst van China de complexiteit van deze wedloop toeneemt, maar ook omdat dit tot meningsverschillen kan leiden tussen Navo-lidstaten – tussen Europa en VS, en binnen Europa.

Als in deze fase voor Europa iets belangrijk is, is dat met grote diplomatieke inzet die meningsverschillen tot een minimum worden beperkt: Europa heeft eenvoudigweg zelf te veel te verliezen.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren. Meer commentaren leest u op trouw.nl/commentaar.

Lees ook:

Navo maakt de geesten rijp: wij zijn bereid tot een nieuwe wapenwedloop

De Navo is bereid om een nieuwe wapenwedloop met Rusland te beginnen, luidt de boodschap van secretaris-generaal Stoltenberg, voorafgaand aan de Navo-top die vandaag begint. Ook de Europese bondgenoten ontkomen niet aan nieuwe stappen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden