Beeld Trouw

Column Jamal Ouariachi

We weten niet wat Apple, Google en Amazon in staat zijn van ons te weten

In de tijd dat ik psychologie studeerde, zeiden mensen weleens een tikkeltje angstig tegen me: ‘Jij kijkt zeker dwars door me heen.’ Nou, nee hoor. Om zelfs maar één problematisch aspect van iemands persoonlijkheid te doorgronden, is een stevige anamnese nodig, maar ik snap die lichte vorm van paranoia wel.

Ik heb hetzelfde als ik in een informele sfeer met een arts praat. Ziet ze aan de textuur en kleur van mijn huid dat ik weliswaar gezonde hoofdmaaltijden eet, maar tijdens het werk rustig een compleet pak BonBonbloc weggraas, doorgespoeld met meer koffie dan goed is voor een mens? Verraden mijn wallen dat ik een jong kind heb, of zeggen ze meer iets over mijn alcoholgebruik?

Je weet dat een professional op een bepaald gebied meer weet dan jij, maar niet hoeveel meer en wat dan precies.

‘Unknown unknowns’

Toch zie ik het omgekeerde ook gebeuren. Als aspirant-auteurs mij een manuscript ter beoordeling willen voorleggen, spreek ik doorgaans af dat ik alleen de eerste 25 à 30 pagina’s lees, omdat daarin vaak al zoveel beginnersfouten te vinden zijn, van interpunctie tot compositie, dat je maanden werk hebt om ze allemaal aan te pakken. Vaak geloven die aspirant-auteurs dat niet – hún manuscript is anders. Tot ze mijn commentaar op die eerste 25 pagina’s lezen. Het is echt waar: een professional ziet niet alleen dingen waarvan je als amateur kunt vermoeden dat hij ze zal zien, maar ook zaken waarvan je niet eens wist dat ze bestonden.

Dit gebied, van zaken waarvan je niet eens wéét dat je ze niet weet, door de grote Amerikaanse ‘filosoof’ Donald Rumsfeld ooit ‘unknown unknowns’ genoemd, lijkt in onze wereld van woekerende algoritmes almaar uit te breiden.

Meer dan woorden

Zo bleek afgelopen week dat na Google en Amazon ook Apple zijn klanten heeft afgeluisterd, via de spraakgestuurde software-assistent Siri. Natuurlijk is het bedrijf hier onmiddellijk mee gestopt. Apple zal in de toekomst gebruikers van de software zelf laten kiezen of er mag worden meegeluisterd of niet.

Opgelost? Hmm … Het gaat in dit verband steeds over de inhoud van wat die spraaksoftware allemaal binnenzuigt. Maar een menselijke stem zegt veel meer dan louter woorden. We wéten niet wat we via onze stem allemaal over onszelf onthullen. Wat zegt timbre over je gezondheidstoestand? Je kunt aan iemands gelispel horen of hij onder invloed is van middelen. Uit toon en melodie kun je stemmingswisselingen afleiden. Is de Siri-gebruiker labiel? Depressief? Agressief? We weten niet wat Apple, Google en Amazon allemaal in staat zijn van ons te weten.

De bezorgdheid daarover zou je paranoïde kunnen noemen, maar zoals een andere grote Amerikaanse filosoof, Kurt Cobain, ooit zong: ‘Just because you’re paranoïd, don’t mean they’re not after you.’

Schrijver Jamal Ouariachi vervangt deze zomer samen met Marianne Zwagerman columnisten Sylvain Ephimenco en Stevo Akkerman. Lees hier eerdere columns van Ouariachi terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden