Opinie

We moeten terug naar zekere, vaste banen

Beeld anp

Vaste arbeidscontracten moeten weer de norm worden in de Europese Unie. Plus sociale bescherming voor alle werkenden, betoogt Agnes Jongerius, PvdA-Europarlementariër.

In Europa zijn we terecht trots op onze zeer bekwame en productieve werknemers. Deze mannen en vrouwen hebben onze welvaart gecreëerd en onze landen opgebouwd. Ze vormen het enorme reservoir aan menselijk kapitaalwaarop de kurk van onze welvaart drijft. Zij konden dit doen, omdat ze werkten in redelijke zekerheid.

Het vaste contract bood ze de mogelijkheid om vooruit te kijken. Dit heeft in grote mate bijgedragen aan onze huidige welvaart. Het leverde een stabiele arbeidsmarkt op, waarin werd geïnvesteerd in mens en materiaal. Maar helaas staat dit model onder steeds grotere druk. Flexibele arbeid, (schijn-)zelfstandigheid en nul-urencontracten rukken op. Onzekerheid is nu troef.

Fabel

Het Europees Parlement stemde deze week daarom voor de oprichting van de 'Europese pijler van sociale rechten'. Dit moet de EU-landen ertoe aanzetten deze ontwikkelingen een halt toe te roepen. Vaste arbeidscontracten moeten weer de norm worden, met bijbehorende adequate sociale beschermingen voor alle werkenden. Ook voor zzp'ers en flexwerkers.

Het probleem speelt namelijk in heel Europa. Niet alleen in Nederland, waar ondertussen meer dan 800.000 zzp'ers actief zijn; een toename van 142 procent sinds de jaren negentig. Neem bijvoorbeeld Italië, waar in het laatste decennium het aandeel jongeren met een flex-contract is gestegen van ruim een kwart naar bijna de helft. Of Ierland, waar dit aandeel meer dan verdubbelde in de afgelopen tien jaar.

Het is een fabel dat een flexibele arbeidsmarkt tot hogere economische groei en lagere werkloosheid leidt. De waarheid is dat een te flexibele arbeidsmarkt leidt tot onzekerheid en daarmee zorgt voor een terugval in consumptie en dus in de economie.

Bescherming van flexwerkers

Wat kan de Europese Unie doen? We moeten het vaste contract in ere herstellen. De Europese Commissie zou EU-landen meer moeten wijzen op de gevaren van te veel flexibiliteit. Nederland kreeg vorig jaar al vanuit Brussel terecht een tik op zijn vingers.

Daarnaast moet de Europese Commissie het mededingingsrecht aanpassen. Op dit moment is het nog zo dat, als zzp'ers zich verenigen om minimumtarieven af te spreken, dit wordt geïnterpreteerd als concurrentievervalsing of kartelvorming. Dit is belachelijk. Uitgeknepen (schijn-)zelfstandige metselaars zijn geen elektronicagiganten die in schimmige achterkamertjes afspraken maken om de consument flink te laten betalen. Voor zzp'ers zijn minimumtarieven, in een zwaar competitieve markt, gewoon een middel om nog een beetje fatsoenlijke boterham te verdienen.

Ook moeten de EU-landen afspreken om sociale zekerheid standaard te maken voor alle werknemers. Dus ook voor zzp'ers, flexwerkers en mensen op een nul-urencontract. Het verschil in bescherming voor werknemers met of zonder vast contract is in de meeste landen immens. Veel zzp'ers en flexwerkers bouwen nauwelijks iets op en zijn bij tegenslag direct aangewezen op de bijstand of erger. Ze zijn goedkoop voor de bazen, maar jagen in het huidige model de samenleving op kosten.

Papieren tijger

Om onze productiviteit te behouden en iedereen zijn of haar talenten maximaal te laten benutten, moeten we terug naar een situatie waarin een baan weer zekerheid biedt. Op inkomen, maar ook op bescherming als het tegenzit.

Laten we in Nederland én in de rest van Europa die weg weer inslaan. Sommige Europese landen zijn door de crisis zo hard getroffen dat er van hun sociale stelsel niet veel meer over is. Deze afbraak moeten we keren. Door goede normen en standaarden te stellen. Door van elkaar te leren. Deze strijd gaan we voeren in Nederland, maar zeker ook in Europa.

De keuze deze week van het Europees Parlement voor een 'sociale pijler' mag geen papieren tijger zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden