OpinieWoningnood

We kunnen iets doen aan het overbieden op huizen, dat starters buitenspel zet

null Beeld

Huizenkopers kennen hun rechten niet, constateren vastgoedadvocaat Jan van Duijvendijk en docent recht Ron Ritzen. Verkopers die niet eerlijk zijn over andere bieders: dat mag helemaal niet.

Ron Ritzen en Jan van Duijvendijk

Voor huizenkopers is er op dit moment weinig positiefs te melden. Zoals bekend drijft de praktijk van het overbieden de prijs tot ongekende hoogte op. Die stijging pakt voor alle kopers desastreus uit, maar in het bijzonder voor mensen die een eerste woning willen kopen.

Het probleem is dat het bieden volstrekt niet transparant is. Schimmige praktijken komen voor, waarbij de makelaar de potentiële kopers ‘uitnodigt’ om nog eens extra over te bieden. Ze zeggen dan bijvoorbeeld: “Als je nog 10.000 euro meer biedt, heb jij het huis.”

Dat probleem wordt wel gezien. In november vorig jaar lanceerde de toenmalig minister van binnenlandse zaken Ollon­gren het plan om het bieden transparanter en eerlijker te maken. Zij wil dat makelaars gaan werken met een automatisch biedlogboek. Zo’n digitaal logboek geeft kandidaat-­kopers en verkopers de mogelijkheid het biedproces achteraf te controleren, aldus de minister. Het ontneemt makelaars de ruimte om onduidelijk te handelen bij de verkoop van een woning. De branchevereniging VBO is inmiddels met een proef begonnen.

De vraag is alleen of nieuwe wetgeving wel nodig is. Zelfs met de proef holt de makelaarsbranche achter de juridische feiten aan. Het gaat om transparantie en om gelijke behandeling van kandidaat-kopers. Daarvoor heeft de rechter de weg allang bereid. Als de verkoper de partijen bij het bieden ongelijk behandelt of niet transparant is, dan handelt die in strijd met de redelijkheid en billijkheid die geldt tussen contracterende partijen. Dit volgt uit een uitspraak van de Hoge Raad uit 2003.

Span een kort geding aan

Er hoeft nu maar één keer een kort geding te worden aangespannen door een koper die aan het kortste eind getrokken heeft na ongelijke of onduidelijke behandeling. Als de verkoper die zaak verliest, weet iedereen wat de stand van zaken is. Dan is het ook meteen afgelopen met het absurde overbieden.

Mensen die hun huis willen verkopen kunnen zo’n kort geding niet winnen als ze die transparantie en gelijke behandeling niet realiseren. Daarvoor moeten ze op z’n minst een behoorlijk en duidelijk reglement hanteren. Dat horen ze van de makelaar te krijgen.

Op dit moment heeft de beginnende huizenkoper het nakijken. De huidige situatie leidt tot maandelijkse hypotheeklasten van 900 euro, waarvoor menig starter geen ­hypotheek krijgt en vervolgens voor 1000 euro of meer een woning moet huren.

Kopers – en zeker de startende huizenkopers – zouden gebruik moeten maken van de rechten die ze nu al hebben. Ook voor belangenorganisaties ligt hier een taak.

Lees ook:

Belastingplan: minder profijt voor belegger, meer kans voor starter op woningmarkt

Het kabinet wil de belasting op vermogens hervormen. Dat kan ook voor verkoeling zorgen op de oververhitte woningmarkt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden