Column Marianne Zwagerman

We hebben ons gevangen laten nemen door de drang naar vooruitgang

Beeld Maartje Geels

Op de dag dat Cor vijftig werd zaten er ballonnen aan de brievenbussen waar hij dagelijks de post instopte. Hij moest er eerst de kaarten en flessen wijn uitvissen die de bewoners van de Horstermeerpolder voor hem achterlieten. De mensen waren dol op Cor. Hij was zo’n ouderwetse postbode die nog op de fiets tegen de wind in ploegde met zijn tassen vol brieven en pakjes. Hij kende iedereen dus post kwam altijd aan, hoe slecht geadresseerd ook.

Maar ineens kwam Cor niet meer, ergens vorig jaar. Een facebookactie voor zijn terugkeer mocht niet baten. Nu rijdt er een busje de polder in, waaruit een onbekende man springt die soms de post in de bussen gooit. Soms ja, want dat de post aankomt is sinds het gedwongen vertrek van Cor geen zekerheid meer. Een paar dorpjes verderop begroef een postbode maandenlang alle enveloppen in het bos. Er kraaide geen haan naar, tot een wandelaar op de berg papier stuitte. Maar een betrokken postbode is ouderwets en daar houden we niet van, we moeten vooruit!

Gezond verstand

Dat is ook mijn motto hoor, als innovatiestrateeg. Je wilt verder, naar waar je nog niet was. Leef in je vooruitkijkspiegel, achteruitkijken doe je maar in het bejaardenhuis. Maar we hebben ons gevangen laten nemen door de drang naar vooruitgang. Efficiency, return on investment en grootschaligheid wonnen het van gezond verstand en de menselijke maat. Kleine scholen, kleine ziekenhuizen in de buurt, ze waren ineens niet meer rendabel, afgemeten aan discutabele meetpunten. Mevrouw Kraaypoel die bij de bank in het dorp meteen je rekeningnummer wist als je binnenliep is vervangen door een app en een callcenter.

We hebben arbeid gedehumaniseerd, menskracht onzichtbaar gemaakt. Medewerkers zitten verscholen achter schermen, twitteraccounts en algoritmes. Anonimiteit verandert mensen in monsters. Ik acht mijzelf redelijk beschaafd, maar ook ik schreeuwde laatst als een hysterisch viswijf aan de telefoon tegen een medewerker van een verzekeringsmaatschappij: “lazer dat script nou eens weg en GEEF ANTWOORD als een mens!”

Hallo anonimiteit

Het is niet goed te praten, maar wel passend in de trend dat mensen uit hun dak gaan tegen medewerkers van de huisartsenpost. De drempel om je eigen huisarts te bellen om negen uur ’s avonds, wetende dat ze net haar kinderen op bed legt, is hoger dan een centrale te bellen. Hallo anonimiteit, dag beschaving! In een giftige mix van pijn, bezorgdheid en modern ongeduld kan het zomaar uit de hand lopen.

Terug naar de telefoon op het nachtkastje van de huisarts is niet de oplossing. We moeten achteruitstrevend innoveren. Vakmensen en klanten moeten zichtbare levende wezens worden in plaats van wegwerpartikelen. Het goede van Cor en mevrouw Kraaypoel behouden, gekoppeld aan technologie die voor ons werkt in plaats van tegen ons. Efficiency heeft een prijs en die is hoger dan we moeten willen betalen. 

Columniste Marianne Zwagerman vervangt deze zomer, met schrijver Jamal Ouariachi, columnisten Sylvain Ephimenco en Stevo Akkerman.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden