null Beeld

FramingHans de Bruijn

We hebben nieuwe taal voor gevaar nodig, want spoofing en doxxing zeggen de meeste van ons niks

Wanneer grote aantallen nepaccounts een bepaalde boodschap verspreiden, kan dat ernstige maatschappelijke gevolgen hebben. De indruk kan ontstaan dat die opvattingen veel steun genieten en kiezers kunnen zich daardoor ­laten beïnvloeden. Het kan dus pure manipulatie zijn.

De Amerikanen noemen dit astroturfing. Waar komt dat woord vandaan? Wanneer kiezers aan de basis hun stem verheffen, zich mobiliseren, wordt dat grassroots democracy genoemd. Een beweging kent haar wortels aan de basis, op het niveau van het grasveld. AstroTurf is een producent van kunstgras en daarmee is voor Amerikanen direct duidelijk wat astroturfing betekent: het kunstmatig suggereren dat er sprake is van een beweging vanaf de basis, terwijl in werkelijkheid sprake is van nepaccounts.

Niet direct een duidelijke betekenis

Het begrip astroturfing laat ook iets anders zien. De data-gedreven wereld van de sociale media kent een groot aantal gevaren – privacyschending, profilering, manipulatie. Toch zijn veel gebruikers daar weinig gevoelig voor en dat komt deels doordat we geen taal kennen om die gevaren te verwoorden. Vaak gaat het om Engelstalige woorden, die voor ons niet direct een duidelijke betekenis hebben.

‘Spoofing’ en ‘doxxing’ zijn ernstige verschijnselen, maar niet iedereen begrijpt wat die woorden betekenen. Of er wordt taal gebruikt die ons niet alarmeert – ‘cookies’ klinkt vriendelijk, maar kan inhouden dat je wordt geschaduwd door onbekenden. Of woorden zijn alleen in de Amerikaanse context betekenisvol – zie ‘astroturfing’. Dus moeten we taal ontwikkelen die ons wel alarmeert, als het even kan ook in het ­Nederlands.

Met een slimme term kun je de werkelijkheid niet alleen beschrijven, maar ook maken. Hans de Bruijn is bestuurskundige en debatspecialist. Wekelijks analyseert hij de sturende taal van beleidsmakers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden