We creëren meer kapitaal door het opdoeken van belasting

Het hoofdkantoor van Unilever in Rotterdam. Beeld REUTERS

We moeten zuinig zijn op bedrijven als Shell, Akzo en Unilever. Die kunnen investeren in grote projecten, zegt René Leegte.

De dividendbelasting is 'the gift thats keep on giving'. Er is steeds aanleiding er nieuws mee te maken. Maar elke keer mis ik het belangrijkste argument voor afschaffen: betere toegang tot buitenlands kapitaal voor Nederlandse bedrijven.

De Europese Commissie stelde in 2011 al dat de dividendbelasting op gespannen voet staat met de interne Europese markt van vrij verkeer van kapitaal. Voor kleine ondernemers zoals ik is de inhouding van dividendbelasting vooral een ingewikkelde manier van geld rondpompen. Een feestje voor belastingadviseurs, een kopzorg voor ondernemers.

Dat Nederland met het afschaffen van deze belasting jaarlijks veel geld misloopt, geld dat hard nodig is voor andere belangrijke zaken zoals de zorg en het onderwijs, is een onzinnige redenering. De kosten gaan nog altijd voor de baten uit. En de private sector financiert nog altijd de publieke sector. 

Eigen bodem

Het afschaffen van de dividendbelasting is een belangrijk onderdeel om Nederland aantrekkelijk te houden voor bedrijven die waarde toevoegen aan ons land. Die hoofdkantoren vormen geen rustig bezit: het vertrek van LyondelBasell uit Nederland (naar eigen zeggen vanwege de dividendbelasting), RELX (het oude ReedElsevier naar Londen) en Akzo Specialty Chemicals zijn concrete voorbeelden. Ze hebben Nederland verlaten en hun aandeelhouders betalen dus geen dividendbelasting meer. Ik ken geen voorbeeld van een mondiaal hoofdkantoor dat onlangs naar Nederland is gekomen. Bij Unilever moeten de aandeelhouders nog beslissen.

De toegang tot buitenlands kapitaal is de belangrijkste reden. Nederlandse beleggers vormen ongeveer 5 procent van de aandeelhouders van Shell. Ter vergelijking: bij concurrent Exxon is ruim 80 procent van eigen bodem. Voor ASML, Unilever, ING of Akzo ligt dit niet anders. Deze verhouding maakt Nederland kwetsbaar voor fusies en overnames. Waarom zou je het hoofdkantoor van een nieuwe combinatie in Nederland houden als je je ook in London of New York kan vestigen? Het is dus politiek verstandig en maatschappelijk wenselijk dat gezocht wordt naar manieren om belangrijke bedrijven voor Nederland te behouden.

Vooral na 2005 stond afschaffing van de dividendbelasting hoog op de politieke agenda. Staatssecretaris Wijn (CDA) zei 'op den duur' geen toekomst te zien voor deze belasting. Afbouw leek hem logisch. Sindsdien werd het afschaffen slechts tegengehouden door de platte budgettaire consequenties.

Rutte III heeft dit laatste probleem opgelost. Tegenover het afschaffen van de dividendbelasting staan maatregelen als inperking van de renteaftrek, versobering van de verliesverrekening en van de innovatiebox, afschrijvingsbeperking e.d. zodat de maatregel structureel budgetneutraal is. Haagse taal dat het geen geld oplevert en geen geld kost. Het bedrijfsleven betaalt de maatregel namelijk zelf. Waarom zouden zij dat doen als er geen noodzaak voor was?

Kapitaalintensief

Bovendien wordt steeds duidelijker dat deze belasting op gespannen voet staat met het vrij verkeer van kapitaal in de EU. Onlangs won het Deense Fidelity een procedure bij het Europese Hof die draaide om de vraag of binnenlandse en buitenlandse beleggingsfondsen, die binnen de EU zijn gevestigd, gelijk moeten worden behandeld.

In Nederland zijn ongeveer 1500 soortgelijke zaken aanhangig gemaakt door buitenlandse beleggingsfondsen over de teruggave van dividendbelasting. Er liggen vermoedelijk meer bezwaarschriften bij de fiscus. Het zou goed zijn als het ministerie van financiën een taxatie publiceert van het risico dat ook de Nederlandse overheid geïnde dividendbelasting moet terugbetalen.

Zeker vanwege de energietransitie - die kapitaalintensief is - heb je bedrijven nodig die kapitaal kunnen leveren en grote projecten kunnen realiseren. Waar veel investeringen nodig zijn, is het van belang dat Nederland aantrekkelijk is en blijft. Bedrijven als Shell, Unilever, Akzo en Philips zijn belangrijk voor het innovatie-ecosysteem.

Het waren in 2005 onder andere de huidige coalitiepartijen die de eerste verlaging van de dividendbelasting (van 25 naar 15 procent) steunden. Ik ben blij dat ze in het begrotingsakkoord nu hun rug recht lijken te houden en de afschaffing ervan doorzetten. We moeten zuinig zijn op bedrijven als Unilever, Shell en Akzo. We zien hoe zelfdestructief de brexit is. Laten we scherp zijn op de kansen die we zelf kunnen creëren.

René Leegte was VVD-Kamerlid tijdens Rutte I en Rutte II en eigenaar van het adviesbureau Publieke Zaken.

Lees ook:

Akkoord over begroting: bedrijfsleven betaalt zelf tegenvaller dividendbelasting

De honderden miljoen euro’s die het kabinet moet vinden om de afschaffing van de dividendbelasting te dekken, moeten worden opgehoest door het bedrijfsleven zelf.

Shell koopt voor 25 miljard aan eigen aandelen in om dividend op te krikken

Shell gaat tot en met 2020 minstens 25 miljard dollar besteden aan de inkoop van eigen aandelen. Shell verwacht dat olie en gas op ­termijn duurder zullen worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden