ColumnNaema Tahir

Wat zijn we zielig met die lockdown. Of hebben we ons leed aan onszelf te danken?

In The Economist van 19 december van dit jaar stond een artikel over het oeuvre van Charles Dickens, die we allemaal kennen als een van de belangrijkste Engelse auteurs uit het Victoriaanse tijdperk. Hij schreef vele grote en veelgelezen werken, waaronder ‘A Christmas Carol’, met als berucht hoofdpersonage de ultieme vrek Ebenezer Scrooge. Dickens werk is relevant, niet alleen voor de Kerst maar voor het hele jaar, lees je in dit artikel. Er schuilt veel wijsheid in het verhaal over Scrooge.

Scrooge is een van mijn meest bestudeerde romanpersonages. Hij is een oude zure man, met een koud hart, zeer welgesteld maar immens gierig, die nooit Kerst viert, die niets geeft om zijn medemens, vooral niet om de arme mens, die hij schofterig bejegent, somber, ontoeschietelijk en kwetsend. Maar er komt een ommekeer. Op een zekere Kerstavond wordt Scrooge bezocht door drie geesten, die hem meenemen naar zijn verleden, heden en toekomst. Na deze buitenwereldse ervaring wordt hij vriendelijk en vrijgevig en beseft hij dat hij zijn naaste lief kan hebben en dat zij die liefde behoeven.

Ik ben dol op dit verhaal, dat vaak verfilmd is. Mijn favoriet is de Britse musical ‘Scrooge’ uit 1970 met Albert Finney in de hoofdrol. Voor zover ik me kan herinneren, heb ik nagenoeg elke Kerst getrouw Scrooge gekeken, samen met mijn broers en zussen. Ik ken de scènes en vele dialogen uit mijn hoofd.

Een heldere, klassieke boodschap

Deze week zat ik te denken: is A Christmas Carol anno nu ook relevant? Natuurlijk is er een heldere boodschap: laten we iets extra’s doen voor de armen en behoeftigen. Een klassieke boodschap die nooit iets van haar relevantie verliest. Maar dat bedoel ik niet. Ik denk aan een andere boodschap die ook verborgen zit in het personage van Scrooge.

Bestudeer je dat personage, dan zie je eerst een vrek die vrijgevig wordt. Het typische verhaal van een bekeerling, die opeens het licht ziet. Kijk je nauwkeuriger, dan zie je dat Scrooge iemand is die zich slachtoffer voelt: hij groeit op met een harteloze vader, een liefhebbende zus die jong overlijdt, en een verloofde die hem verlaat, omdat hij alleen maar aandacht heeft voor geld, omdat de liefde hem in zijn ogen immers heeft verraden. Aan het eind van het verhaal kiest Scrooge ervoor om zijn verantwoordelijkheid te nemen. Hij beseft dat hij slachtoffer was, maar meer nog veroorzaker van zijn eigen leed. Dader.

Ook wij gedragen ons vaak als slachtoffer. Blik maar terug. Wat waren wij slachtoffers van het Covid-jaar. Een rampjaar, een rotjaar, een pestjaar – om maar enkele termen uit de kranten aan te halen. We hadden geen vrijheid, maar beperkingen. Het Suikerfeest, het Kerstfeest, het winkelfeest werden ons ontnomen. Het reizen verboden. De gezelligheid waar we aan gewend waren aan banden gelegd. En nu kunnen we fluiten naar het vuurwerk. Wat zijn we zielig, wat zijn we slachtoffer!

Tuurlijk. Maar kunnen we er anders naar kijken? Zijn we niet ook de veroorzaker van ons eigen leed? Is de lockdown er niet ook omdat we ons massaal niet hebben gehouden aan de afstandsregel? Kunnen we het klagen een keer laten? En ons, net als Scrooge bezinnen op onze eigen rol en het leven nemen zoals het is? Een goed voornemen, lijkt mij. 

Naema Tahir is jurist en schrijver. Voor Trouw schrijft ze om de week een column. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden