Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wat minder 'ik' en wat meer 'allen', voordat het straks te laat is

Opinie

Nelleke Noordervliet

© Nelleke Noordervliet
Column

Even vanuit de verre toekomst met de blik van een historicus kijken naar het heden, wie wil dat niet?

Weten hoe het zo'n beetje afloopt. Elke tijd is voor degene die erin leeft turbulent. Achteraf kun je pas vaststellen of het wel meeviel.

Lees verder na de advertentie

Nu lijken de tectonische platen van de geopolitiek en technologie enorm te schuiven. En er gaapt een kloof tussen de egocentrische muizenissen van de westerse mens en de internationale verhoudingen die het decor bepalen waartegen we ons leven acteren.

Het 'ik' staat breeduit ontzettend goed te zijn en gelijk te hebben

De digitale revolutie beïnvloedt sinds vijfentwintig jaar onze acties en opinies. Het leven speelt zich voor een groot deel niet meer af op straat, maar op het internet en via de sociale media; 29 procent van de jongeren is verslaafd en jaagt op 'likes'. Sommigen verkeren tien uur per dag in de schijnwereld van Facebook en Instagram. Daar kiezen ze een avatar, de beste versie van henzelf. Iemand die gelukkig is en succesvol, die zelfs als het tegenzit er toch dapper bovenop komt. Of iemand die met een feilloos inzicht in de verderfelijke geest van alle anderen zijn eigen bitterheid beschouwt als hoogste waarheid.

Het beeld dat mensen via hun avatar van zichzelf schetsen voor de wereld klopt niet met hun werkelijkheid. Ze doen wel of ze succesvol en ongelooflijk slim zijn, maar ze zijn het niet. Ze voelen zich miskend en ongelukkig. Ze hebben volgens regels waarin ze zelf geloven recht op roem en doen dus een beroep op hulp. Die hulp mag hen niet verzoenen met de eigen onvolkomenheden, maar moet hen de trap op helpen naar succes. Ook dat is een recht. Iedereen wil het ideale plaatje zijn, geliefd en benijd. Het is een conformistische cultuur van happiness en kattenfilmpjes.

Wat ik in die wolk van deerniswekkende egocentrie meer en meer mis is de authentieke betrokkenheid bij de ware werkelijkheid. De behoefte aan inzicht en aan analyse van dat wat er onder onze ogen gebeurt.

Rimpelloze genotswereld

Terwijl we onderweg zijn naar een gekwelde sociale dystopie als Orwells '1984', kiezen we voor de maffe, rimpelloze genotswereld van Huxley's 'Brave New World'. Zelfs de standpunten over politieke kwesties worden ingenomen in dienst van het zelfbeeld. Het 'ik' staat breeduit ontzettend goed te zijn en gelijk te hebben.

In 'DSM-5', het handboek voor psychiatrische ziekten, vinden we beschrijvingen van ziektebeelden en persoonlijkheidsstoornissen. Veel ervan komen in een hebbelijke dosis behoorlijk vaak voor. Iedereen heeft er wel trekken van. Eigenlijk is niet het criterium voor ziek zijn of iemand alle hokjes van de symptomen afvinkt, maar of hij dan wel zijn omgeving eronder lijdt. Het lijden is het criterium, niet de ziekte. Maar er wordt geen norm voor de graad van lijden gegeven. De subjectieve ervaring is genoeg.

De permanente coaching tot een gelukkig mens heeft in zijn eenvormigheid iets af­schrik­wek­kend oppervlakkigs

In een maatschappij waarin 'lijden' al snel aan de orde is wanneer niet wordt voldaan aan een ideaal, betekent dat een groot beroep op hulp van therapieën. Dat zou kunnen worden gezien als een zwakte, en daarom wordt van de zwakte een kracht gemaakt: 'Heel goed dat je ervoor uitkomt dat ook jij stress ervaart!' Iedereen zweert dus bij zijn eigen therapeutische vondst. Zo ontstaan therapeutische modes.

Ik vind het best. Als het helpt, helpt het. En soms is het echt nodig. Maar toch zou scepsis ons niet slecht bekomen. De permanente coaching tot een gelukkig mens met een lieve groep vrienden om zich heen, heeft in zijn eenvormigheid iets afschrikwekkend oppervlakkigs, hoe positief het ook kan worden gewaardeerd.

De wereld is groter dan de eigen kring. Wanneer je niet permanent met jezelf bezig bent, wanneer je jezelf relativeert, dan kun je met meer oog voor de wereld denken over de betekenis en de inhoud van democratie en macht, over de motieven van anderen, over de verschrikkelijke gevolgen van religieus fanatisme, over wat je zelf kunt doen voor de geschiedenis en niet over wat de geschiedenis jou aandoet.

Wat minder 'ik' en wat meer 'allen'. Anders staan we straks raar te kijken met ons persoonlijke geluk in een verknipte wereld vol autocraten, halve en hele dictaturen, religieus geweld en schrijnende ongelijkheid.

Nelleke Noordervliet, schrijfster van veelgelezen romans, geeft wekelijks haar visie op de actualiteit. Lees hier eerdere artikelen. 

Deel dit artikel

Het 'ik' staat breeduit ontzettend goed te zijn en gelijk te hebben

De permanente coaching tot een gelukkig mens heeft in zijn eenvormigheid iets af­schrik­wek­kend oppervlakkigs