ColumnBas den Hond

Wat is het tegenovergestelde van Donald Trump? Een Aziatische man die wiskunde kan!

Het vriest flink in Lebanon, New Hampshire als de Salt Hill pub langzaam volstroomt met mensen die nieuwsgierig zijn naar Democratisch presidentskandidaat Andrew Yang.

Aan de muren hangen speciaal gedrukte herinneringskaarten met het logo van de pub en de handtekeningen van illustere politieke voorgangers, zoals Barack Obama. Net als veel andere cafés, restaurants en scholen in New Hampshire krijgt het Iers-Amerikaanse Salt Hill elke vier jaar ambitieuze Republikeinse en Democratische politici op bezoek, bedelend om stemmen in de voorverkiezing van de staat. Na Iowa is New Hampshire de tweede gelegenheid waar kiezers zich uit kunnen spreken over de nominatie van de twee grote partijen voor het presidentschap. De uitslag daar heeft doorgaans grote invloed op het verdere verloop van de strijd.

Sommige kandidaten reserveren de hele Salt Hill pub voor hun bezoek, op een dag dat hij anders dicht is. In maart vorig jaar sprak senator Cory Booker voor een stampvol café. De campagne-organisatie van Yang had minder zelfvertrouwen en boekte op een gewone dag voor de pub een zijzaaltje, zo groot als een gemiddelde woonkamer.

Maar dat zaaltje is te klein. Overal in het café-restaurant beginnen zich groepjes te vormen die staan te wachten. De Yang-mensen vinden een oplossing. Een muziektent in het park tegenover blijkt werkende stopcontacten te hebben, en ze hebben een geluidsinstallatie bij zich. Daar mogen de belangstellenden dus heen. Het is maar een meter of honderd lopen van de pub. En een graad of vijfentwintig kouder. Een paar al overtuigde aanhangers van Yang zijn extra blij met hun campagne-petten. Die lijken op de petten die aanhangers van Trump dragen, maar in plaats van MAGA (Make America Great Again, maak Amerika weer groots) staat er MATH op. Dat betekent ‘wiskunde’, maar ook Make America Think Harder (laat Amerika harder nadenken).

Andrew Yang (midden).Beeld AP

Na een minuut of twintig geduldig stampvoeten, kunnen de wachtende kiezers Yang verwelkomen. De 45-jarige zakenman en filantroop, zoon van immigranten uit Taiwan, sprint het podium op en begroet enthousiast zijn publiek. “Jullie zijn op dit moment de machtigste mensen in Amerika!” Het is nooit weg als een kandidaat ook een persoonlijke band heeft met de staat, en die heeft Yang: “Ik heb hier op de middelbare school gezeten.” Dat is een natuurlijke overgang naar zijn campagnespeech, die begint met zijn cv: rechten gestudeerd, vijf maanden diep ongelukkig geweest in een baan als jurist, een zaak begonnen die failliet ging en daarna een die allesbehalve mislukte. Een stichting opgericht die mensen hielp een bedrijf te beginnen. En nu een ongewone presidentskandidaat.

Uithoudingsvermogen

Zonder politiek verleden, zonder zelfs maar ervaring met campagnevoeren, staat Yang nu op de zesde plaats in landelijke peilingen onder Democratische kiezers, zesde in Iowa en zevende in New Hampshire, telkens met zo’n 3,3 procent van de stemmen. Dat is niet indrukwekkend. En toch krijgt Yang veel aandacht. Dat heeft te maken met zijn uithoudingsvermogen. Die senator van vorig jaar die de Salt Hill pub helemaal vulde, Cory Booker, heeft de strijd uit geldgebrek moeten opgeven. Yangs enthousiaste supporters, die hij niet vond dankzij aandacht van de traditionele media, maar via sociale media en podcasts, geven hem genoeg geld om door te gaan.

Yangs doel is niet in New Hampshire of Iowa te winnen, maar om in die staten direct achter de kopgroep te eindigen van landelijk bekende politici als Joe Biden, Bernie Sanders en Elizabeth Warren, en die andere onverwachte uitschieter, oud-burgemeester Pete Buttigieg van South Bend in Indiana. Zo’n uitslag geeft hem dan genoeg geloofwaardigheid – en vermoedelijk donaties – om de strijd voort te zetten.

Een andere reden voor extra aandacht in de media is, dat Yang in feite de laatste kandidaat is die nog enigszins meedoet en niet wit is. Na het recente vertrek van de Afro-Amerikaan Cory Booker en de latino Julián Castro bestaat het Democratische veld verder alleen maar uit blanke mannen en vrouwen. Theoretisch mag de voormalige gouverneur van Massachusetts, Deval Patrick, ook meetellen in de categorie niet-witten, maar hij stelde zich pas onlangs kandidaat en in de peilingen is hij helemaal nergens.

Basisinkomen

Yang is voor de media ook een dankbare kandidaat om in de gaten te houden, omdat hij op pad is gegaan met een aantal gedurfde en soms originele ideeën, en het dus niet alleen maar heeft over de bekende thema’s waar de andere kandidaten elkaar mee om de oren slaan, zoals zorgverzekeringen en belastingtarieven. Hij wil op een aantal punten de Amerikaanse economie en samenleving ingrijpend veranderen.

Zijn belangrijkste programmapunt is een basisinkomen voor elke volwassen Amerikaan, van duizend dollar in de maand. Dat zal de economie stimuleren, zegt hij, want veel meer mensen zullen de stap durven zetten een bedrijf te beginnen of van baan te veranderen. En het vermindert volgens hem de kwellende onzekerheid waar ruim driekwart van de Amerikanen in verkeert, met een baan die je op elk moment kunt verliezen en nauwelijks spaargeld om die ramp op te vangen.

En veel mensen zullen hun baan verliezen, voorspelt hij. Automatisering is volgens Yang een veel groter probleem voor de werkgelegenheid dan de concurrentie met lagelonenlanden als China. De vrije markt gaat de problemen die daardoor ontstaan niet zomaar oplossen, zei hij eind vorig jaar in een uitgebreid interview met The New York Times. “De markt werkt fantastisch voor waar die voor gemaakt is: maximale benutting van kapitaal. Daardoor komt het dat de opbrengst van kapitaal veel meer groeit dan die van arbeid, het verschil is historisch groot. De markt is niet ontworpen om menselijk welzijn te maximaliseren.”

Extra rechters

In dat interview kom je meer ideeën tegen die je in Washington maar zelden hoort. Het loslaten van het bruto binnenlands product als maat voor de prestaties van de economie, juist ook omdat die het welzijn niet meet. Het instellen van een ‘ministerie voor de aandachtseconomie’, gevestigd in Silicon Valley, dat de grote techbedrijven de wet gaat voorschrijven. Die moet bereiken dat die hun apps en programma’s niet meer zo ontwerpen dat Amerikanen, en met name jongeren, compleet geobsedeerd raken met wat er op hun scherm gebeurt.

Als hij de kandidaat van de Democraten wordt, wil Yang een kandidaat vice-president die in tegenstelling tot hijzelf veel politieke ervaring heeft, om hem te helpen dat soort ideeën door het Congres te loodsen.

Maar Yang laat de traditionele politieke strijdpunten ook niet links liggen. Hij wil de ruk naar rechts die het Hooggerechtshof heeft gemaakt dankzij benoemingen door Donald Trump, waardoor het recht op abortus misschien gaat verdwijnen, teniet doen door in dat hof extra rechters te benoemen. Die krijgen dan wel een begrensde termijn, geen levenslange benoeming zoals nu.

De Republikeinen zullen dat als een schandelijke politieke ingreep in het normale reilen en zeilen van het staatsbestel zien. Maar dat hoeft het niet te zijn, zei Yang tegen The New York Times. “Het depolitiseert het proces ook, want als je zeventien rechters hebt en eentje treedt af, dan is het niet zo’n aardverschuiving. Nu hangen onze wetten af van de gezondheid van iemand die in de tachtig is. Het zou letterlijk rationeel zijn voor ons om allemaal Ruth Bader Ginsburg op de voet te volgen en elke deurknop even te ontsmetten voor ze die aanraakt.”

Aziatische man die wiskunde kan

In zijn campagnetoespraak in Lebanon komt Yang aan die nuances natuurlijk niet toe. Maar hij is er, als hij gaat afronden, duidelijk over dat in een land waar de levensverwachting daalt, de gewone politiek niet langer voldoet. “Donald Trump werd president met een heel simpele boodschap. Hij zei: We maken Amerika weer groots. Wat was het antwoord van Hillary Clinton? Amerika is al groots. Dat werkte niet, want het erkende niet de realiteit en diepte van onze problemen.”

De oplossingen van Trump werken ook niet, zo is volgens Yang gebleken. “We bouwen een muur, we draaien de klok terug, we halen die banen van vroeger terug. New Hampshire, we moeten het omgekeerde doen, we moeten de klok vooruit zetten. En de ideale kandidaat daarvoor is het tegenovergestelde van Donald Trump: een Aziatische man die wiskunde kan!”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden