Column

Wat is het geheim van een bestseller?

Beeld Olivia Ettema

Zo’n wijze man, hoorde ik laatst een vrouw over iemand zeggen. Hij zei precies de goede dingen.

Wat zei hij dan?

Dat je het niet iederéén naar de zin kunt maken.

Ah.

Er moet iets anders zijn geweest, denk ik dan. Die man heeft vast zwijgend naar haar verhaal zitten luisteren, en nu heeft ze zijn aandacht verward met wijsheid.

Een dergelijke ervaring had ik bij een onlangs in het Nederlands uitgegeven lezing van J.K. Rowling voor afgestudeerde Harvardstudenten. Die vertelde ze dat je van je mislukkingen kunt leren en dat de verbeeldingskracht een nuttig iets is, want daardoor helpen mensen andere mensen met problemen die ze zelf niet kennen. Ze doen dat, omdat ze zich kunnen voorstellen hoe het is om die problemen te hebben. Leve de verbeeldingskracht!

Kennelijk was haar uitgever hiervan onder de indruk, want de lezing is geïllustreerd en in hardcover-editie uitgegeven.

Er moet iets zijn wat ik niet zie. Of er bestaan mensen die ontvankelijk zijn voor wijsheden die ze zelf ook wel hadden kunnen bedenken, of al hebben bedacht. Dan zijn ze zo tevreden omdat deze gezaghebbende schrijver precies op hun golflengte blijkt te zitten.

Resoneren

Rudy Kousbroek zei ooit in een interview dat hij een vriend probeerde gerust te stellen dat een magnetron geen kwaadaardige straling in het eten stopt. Hij legde exact uit waarom verwarming door vuur feitelijk geen andere warmte is dan warmte door een magnetron, maar al pratend zag hij dat de scepsis bleef bestaan. Later vertelde iemand hem dat in een magnetron opgewarmd voedsel zo gevaarlijk is, omdat het in je maag blijft doorkoken, en dat nam die man onmiddellijk aan. Hij voelde instinctief dat het waar was. Het was taal die bij hem resoneerde.

Golflengte. Gevoeligheid. Zou dat het geheim zijn van een bestseller? Dat een auteur iets wat rondzingt zodanig helder formuleert dat er precies staat wat lezers zelf al hadden bedacht, zij het nog niet zo samenhangend. De schrijver die (onbewust) aanvoelt waar hij van dienst kan zijn, die in feite aan het notuleren is, wat resulteert in een boek waarin veel bekends zit én een vleugje eigenheid, zodat lezers denken: dat is mooi gevonden! Ze hadden het immers zelf bijna gevonden.

De in haar tijd immens populaire Braziliaanse schrijver Clarice Lispector noemt het intelligente gevoeligheid: ‘in staat zijn om aan te voelen en ontroerd te worden’. Bij het schrijven vond ze dat belangrijker dan zuivere intelligentie.

Het botst met de romantische idee van individuele kunstenaars die hun eigen dwarse gang gaan, onbegrepen en hun tijd vooruit. Grote geesten die ik verslind om hun originaliteit.

Toch waardeer ik de columns van Lispector ook. Juist om de intensiteit van haar stukken, en het mysterie dat ze van haar persoonlijkheid maakt. Net als andere lezers herken ik iets in haar, iets dat ik zelf nog nooit onder woorden had gebracht.

‘Notulisten’ is misschien het woord niet. De romanticus zou zeggen: zieners. Ze vertellen ons wie we zijn, anno nu.

Gerbrand Bakker en Franca Treur schrijven om beurten over lezen, schrijven en het literaire leven.

Lees ook: Misvatting van mensen die denken te kunnen schrijven: een rotleven? Dan een boek!

Gerbrand Bakker somt misvattingen op van mensen die denken te kunnen schrijven. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden