Wat is daar nou zo erg aan: vechten in Syrië

Feestende rebellen lopen door een straat nadat ze een dorpje in Syrië hebben overgenomen. Beeld anp

Vlak na de aanslagen van 9/11 ontstond in de VS grote verontwaardiging over een uitspraak van Susan Sontag, die er bezwaar tegen maakte dat de daders 'laf' werden genoemd. Laf kun je de terroristen moeilijk noemen, schreef Sontag: het vergt heel wat moed om een toren in te vliegen. En inderdaad: dat moed en misdaad hier hand in hand gaan, is misschien wel de kern van het probleem.

De affaire schoot mij te binnen, toen de Delftse burgemeester potentiële Syriëstrijders voorhield dat het 'helemaal niet heroïsch' is om af te reizen naar hun moslimbroeders om hen te helpen vechten tegen de bloedige dictator Assad. Voordat u mij verkeerd begrijpt: natuurlijk moeten burgemeesters, imams, ouders en straatcoaches uit alle macht proberen de jongemannen te weerhouden van onzalige Syrië-missies. Ze zijn kanonnenvoer in een oorlog waartegen ze totaal niet tegen opgewassen zijn. Ze worden ingepalmd en ingezet door het griezeligste deel van de oppositie, die vooral uit lijkt op het vestigen van een shariastaat.

Maar vanuit het perspectief van deze jongemannen is het besluit om Assad gewapenderhand te bestrijden natuurlijk bij uitstek heroïsch. Ze laten hun eer, hun woede over het afslachten van moslimbroeders, hun trotse opstandigheid prevaleren boven het in hun ogen calculerende cynisme dat al heeft uitgerekend dat je daaraan best eens dood zou kunnen gaan. Hun onbezonnenheid sluit precies aan bij wat de Grieken bedoelden met het begrip heros, waar ons begrip 'heroïsch' van is afgeleid.

'Een bres van niet-onmacht en niet-onverschilligheid'
De oude Grieken vonden de vernietigende woede van de 'heros' nog iets prachtigs, zoals Peter Sloterdijk mooi uitlegt in 'Woede en tijd': de oorlogsheld zorgde ervoor dat er "een bres van niet-onmacht en niet-onverschilligheid werd geschoten in de muur van de gegevenheden". Vanuit de christelijke traditie, en zeker vanuit een land als het onze dat al zo lang vrede en veiligheid kent, is zulk enthousiasme voor een in woede ontstoken vechter moeilijk te begrijpen - ook al leeft het type voort in de populairste games. Ons lijkt geweldloos verzet niet alleen verstandiger, maar ook ethisch verantwoorder. Alom klinkt dan ook de vraag waarom de djihadisten niet gaan helpen in een ziekenhuis. Maar laten we niet vergeten dat Europa ook een erfgenaam is van het oude Griekenland. En dat 'onze' jongens een eeuw geleden nog werden grootgebracht met het ethos dat niets mannelijker en moediger is dan de wapens op te nemen, dan je leven op het spel te zetten om de eer van het vaderland te verdedigen. Talloze Duitse, Franse, Engelse jongens gingen zingend de loopgraven in.

Ongetwijfeld is de bezorgdheid om de djihad-strijders terecht, is het conflict in Syrië volstrekt onoverzichtelijk en zijn gefrustreerde jongemannen die een wapen hebben bediend bij terugkomst gevaarlijker dan de thuisblijvers. Maar wie het alleen maar erg, dat wil zeggen onbegrijpelijk vindt dat de jongens naar Syrië willen vertrekken, kent zijn geschiedenis niet. Lastiger is dat Nederland zijn laaggeschoolde jongemannen niet kan helpen aan het gevoel een rol te spelen in de geschiedenis. En dat het islamisme met zijn lage instap en belofte van martelaarschap dat wel kan.

 
Deze jongens willen zich belangrijk voelen. Dat lukt hen in Nederland niet
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden