Column

Wat het profiel is van het derde kabinet Rutte is vooralsnog een raadsel.

Beeld Maartje Geels

Een kabinet dat te veel drijft op het uitgangspunt dat nu eenmaal íemand moet regeren, zoals Rutte III doet, is ertoe veroordeeld om tot het eind toe kleurloos te blijven.

Het derde kabinet van Mark Rutte heeft het eerste jaar volgemaakt. In verschillende media reden om alle incidenten en miskleunen van dat eerste jaar de revue te laten passeren. Dat waren er inderdaad niet weinig, al is er een vergelijkende studie nodig voor de conclusie getrokken kan worden dat het bij Rutte III de spuigaten uitliep.

Er zijn andere redenen om niet al te hard te juichen over dat eerste jaar van deze coalitie van vier partijen. Incidenten zijn er altijd wel, een kabinet dat eindigt met dezelfde bewindslieden als waar het mee begon is een zeldzaamheid. Halbe Zijlstra is de Co Verdaas van het derde kabinet-Rutte, om het maar zo te zeggen. Beiden traden in het eerste jaar van het kabinet af, ­beiden namen een leugentje mee het kabinet in, in de veronderstelling ermee weg te komen.

Na een jaar heeft dit kabinet nog steeds geen echt ­gezicht. Het is en blijft het product van een noodzakelijk kwaad: er wilde niemand anders en als we ons nu maar een beetje gedeisd houden, maken we met wat ­geluk gewoon de termijn vol.

Ook niet voor hun plezier

Bij de minste of geringste kritiek op kabinet, kabinetsleden of het gevoerde beleid, wordt de criticaster eraan herinnerd dat er nu eenmaal niemand anders bereid was te regeren, dat verantwoordelijkheid nemen nu eenmaal een zware taak is en dat zij er ook niet voor hun plezier zitten.

Na een jaar dezelfde grijsgedraaide plaat, begint het vervelend te worden. Het derde kabinet-Rutte heeft dit gemeen met zijn voorganger. Ook toen lieten VVD en PvdA weten vooral met elkaar samen te werken, omdat er geen alternatief zou zijn. De enorme economische problemen die dat kabinet bij aantreden aantrof, zorgde er echter voor dat het tweede kabinet van Mark Rutte beschouwd werd als een al dan niet verdienstelijk crisiskabinet. De crisis maakte met andere woorden het profiel van Rutte II. 

Wat het profiel is van het derde kabinet blijft ook na een jaar vooralsnog een raadsel.

Het gedoe rond de af te schaffen dividendbelasting versterkte dit slechts. Herhaaldelijk benadrukken dat je dit eigenlijk ook niet gewild had, maar dat de ander dan een kabinetscrisis zou veroorzaken, maakt een niet al te sterke indruk. Met name in dit geval werd de noodzaak van de samenwerking – neem ons, of kies voor de chaos – erbij gehaald. De meloen werd in het belang van de ­natie doorgeslikt. Een kabinet dat te veel drijft op het uitgangspunt dat nu eenmaal iemand het moet doen, zal kleurloos blijven tot het einde. Dat is een kabinet dat op de zaak past, uiteindelijk zonder toe te komen aan de zwakke kanten van de zaak.

Afhankelijk gemaakt

Er zijn verzachtende omstandigheden. Natuurlijk. Er zijn te veel krachten in de volksvertegenwoordiging die willen getuigen en het eigen gelijk stellen boven iets bereiken. Bovendien is dit kabinet voor veel beleid afhankelijk van maatschappelijke organisaties.

Afhankelijk, of heeft zich van die organisaties afhankelijk gemaakt. De hervorming van de oudedagsvoorziening is van dat eerste een voorbeeld, de invulling van het klimaatbeleid ten dele van het laatste. Bij het klimaatbeleid is het immers evident dat de politieke verschillen van inzicht tussen de vier coalitiepartijen te groot zijn om het initiatief bij de politiek te houden.

Zo wordt regeren op de winkel passen. Omdat er nu eenmaal geen andere partijen zijn die verantwoordelijkheid willen nemen. Dat argument staat nu bij het tweede, opeenvolgende kabinet centraal. Het wordt echter sleets en zal uiteindelijk middenpartijen niet langer ­baten.

Lex Oomkes is senior politiek redacteur bij Trouw. Lees zijn eerdere columns op trouw.nl/lexoomkes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden